Laag voor laag: de restauratie van Gezelschap in een herberg - The Phoebus Foundation

Kijk mee achter de schermen bij Sofia Hennen, restaurator schilderkunst en kunsthistorica, die Gezelschap in een herberg van Pieter Pietersz. restaureerde.

Restaurator Sofia Hennen aan het werk in haar atelier, terwijl ze met een fijn penseel details retoucheert op een schilderij op de ezel.
Sofia aan het werk in haar atelier © Sofia Hennen

“De restauratiebehandeling van Gezelschap in een herberg van Pieter Pietersz (ca. 1580) werd mij in mei vorig jaar toevertrouwd als mijn eerste project bij The Phoebus Foundation. Dit prachtige olieverfschilderij op doek maakte onmiddellijk indruk op mij, al schrok ik ook van de staat waarin het verkeerde.”

“Ik merkte meteen dat het schilderij vol problemen zat. Pas na het verwijderen van de vernis en de overschilderingen kwam het echte beeld tevoorschijn, zoals vaak het geval is in ons vak. De geoxideerde vernis en de gewijzigde retouches uit het verleden – die op vele plaatsen zichtbaar waren – verhulden een overmatig versleten originele verflaag die in de afgelopen vijf eeuwen duidelijk zware beproevingen had doorstaan.”

“Het retoucheren van het schilderij na de reiniging was bijgevolg erg moeilijk waardoor ik progressieve en kritische keuzes moest maken om dit te kunnen uitvoeren. Aangezien het werk algemene slijtage vertoonde was het noodzakelijk om oplossingen te vinden die de schade op een “illusionistische manier” konden verbergen maar tegelijkertijd ook de materiële geschiedenis van het werk respecteerden. Met andere woorden moest ik het beschadigde beeld subtiel herintegreren door tegelijkertijd de slijtage te imiteren. Het was een echte uitdaging om deze techniek coherent toe te passen in de hele compositie. Bovendien was ook een stevige portie  gezond verstand van belang om op tijd te stoppen met de retouches. Je zou immers gemakkelijk kunnen overdrijven en eindeloos blijven retoucheren.”

Detail van een schilderij tijdens de reiniging, met een bord perziken en een deel van een kostuum, waarbij vernis en oppervlaktevuil worden verwijderd.
Tijdens de reiniging © Sofia Hennen
Detail van een schilderij vóór retouches, met een hand die een glas vasthoudt en zichtbare slijtage, craquelé en oude overschilderingen.
Voor het aanbrengen van retouches © Sofia Hennen

“Dit project was een van de meest uitdagende behandelingen die ik ooit heb gedaan, dus ik kan alleen maar trots zijn op het resultaat na de behandeling. Ik kijk al uit naar meer Phoebus-uitdagingen zoals deze!”

Schilderij na restauratie met een levendige herbergscène: een zittend paar in zeventiende-eeuwse kledij, bedienden in beweging en een tafel met brood, groenten en servies op de voorgrond.
Na restauratie