Feestvierders op een markt in Prati
Met Koen Fillet en Sven Van Dorst, hoofd restauratie bij het atelier van The Phoebus Foundation.
Op het schilderij wordt feestgevierd. Op de achterzijde van het doek liet Jan Miel (1599–1664) iets achter dat eeuwenlang aan het oog onttrokken bleef. Tijdens de restauratie van Feestvierders op een markt in Prati kwam het opnieuw tevoorschijn. De vondst voert ons naar het zeventiende-eeuwse Rome, waar levendige volkstaferelen hun weg vonden naar aristocratische collecties.

Meer weten over dit verhaal? Lees onze Phoebus Finding Signatuur en inscriptie van Jan Miel ontdekt.
De heksenfles van Turnhout
Turnhout, de late zestiende eeuw. Een bewoner van wat vandaag café De Zwarte Ruiter is, begraaft een goed afgesloten kruik voor de deur. Een heksenfles, die alle krachten van het kwaad buiten moet houden. Of waarin misschien wel een heks gevangen zit. Honderden jaren bleef ze onaangeroerd, tot het café in 2020 gerenoveerd werd. De kruik werd opgegraven en het zegel verbroken. De enige aanwijzing van haar functie? Een vieze smurrie.

Heksen in beeld
Vanaf het einde van de vijftiende eeuw krijgt hekserij in de Europese kunst steeds duidelijker contouren. Niet omdat er één vast beeld van de heks bestond, maar omdat kunstenaars gaandeweg een visueel repertoire ontwikkelden dat zich hardnekkig zou vastzetten: naakte lichamen, schedels, demonen, brouwsels, nachtelijke bijeenkomsten en rituelen die zich buiten de gewone orde leken af te spelen.
Bij Albrecht Dürer blijft de betekenis nog verleidelijk ongrijpbaar. Zijn prent uit 1497 staat traditioneel bekend als De vier heksen, al is nooit overtuigend vastgesteld wie de vrouwen zijn of wat zich precies voor onze ogen afspeelt. Een eeuw later is die wereld veel explicieter geworden. Bij David Teniers en in de anonieme voorstelling van een heksensabbat zijn ketels, flesjes, demonen en magische handelingen uitgegroeid tot een vertrouwde beeldtaal.
Kunstenaars legden daarmee niet eenvoudigweg een bestaand geloof vast. Hun beelden hielpen ook bepalen hoe hekserij eruit kon zien.



Tegen waarzeggers en tovenaars
Waar kunstenaars het bovennatuurlijke een zichtbare vorm gaven, probeerde de jezuïet Joannes David vooral de grens te trekken tussen geloof en bijgeloof. Zijn Christeliicken waerseggher, uitgegeven in Antwerpen in 1602–1603, speelt daarbij bewust met de taal van de waarzegger. Geen voorspellingen van wat komen zal, maar lessen over christelijk geloof en deugd, gevolgd door een Schildt-wacht tegen “valsche waersegghers, tooveraers” en andere praktijken die volgens David van het rechte pad afleidden.
Ook de prenten laten weinig ruimte voor twijfel. Wijsheid begint bij de vrees voor God; wie God verwerpt en zich tot de duivel wendt, kiest voor dwaasheid. Waarzeggerij en toverij verschijnen hier dus niet als een geheimzinnige wereld om je aan te vergapen, maar als een terrein waarop geloof, kennis en misleiding scherp van elkaar moesten worden onderscheiden.



Once upon a time… in Vlaanderen is een podcast die gemaakt werd door Sven Speybrouck, uitgegeven door Nieuwsblad. Speciale dank gaat uit naar historica Lisa Demets (UGent). Deze podcast is mogelijk gemaakt dankzij de steun van The Phoebus Foundation SON, Bedrijvengroep Katoen Natie, Indaver en Hannibal Books.
De reiger die Maria van Bourgondië fataal werd
We staan in het Karmelietenklooster in het centrum van Gent. En we flitsen je terug naar 1465, als de 8-jarige Maria van Bourgondië verhuist naar deze wonderlijke plek. Toen was hier het hertogenpaleis, mét een dierentuin vol leeuwen, een beer, prachtige pauwen, een papegaai, en nog zo veel meer. De thuis van de kleine Maria van Bourgondië, die dan nog niet weet dat een sierlijk dier het einde van haar leven zal betekenen.

Een vorstin tussen verleden en heden
In Maria van Bourgondië deelt aalmoezen uit uit de collectie van The Phoebus Foundation stelt Henri Leys de jonge hertogin voor terwijl ze geld en brood uitdeelt aan armen, weduwen en kinderen. Het tafereel verwijst naar de eed die Maria in 1477 aflegde bij haar intrede als gravin van Vlaanderen in Gent. Ze beloofde er onder meer de rechten van de burgers te respecteren en weduwen en wezen te beschermen.
Leys situeerde de scène niet in Gent, maar in Brugge. Maria staat centraal en overhandigt zelf een munt aan een knielende vrouw. Haar hofdames vergezellen haar, terwijl een page een mand met brood draagt. Verderop deelt ook haar echtgenoot Maximiliaan van Oostenrijk een aalmoes uit.
Toch vertelt het schilderij niet alleen iets over de vijftiende eeuw. Leys keek vanuit de negentiende eeuw naar het verleden en gebruikte geschiedenis om na te denken over thema’s die ook in zijn eigen tijd speelden: macht, verantwoordelijkheid en sociale ongelijkheid. Maria wordt zo niet alleen een historische figuur, maar ook het beeld van een vorstin die haar positie tegenover haar onderdanen ernstig neemt.

Phoebus Focus XXXIX
Hoe keek Henri Leys naar Maria van Bourgondië, bijna vier eeuwen na haar dood? In Phoebus Focus XXXIX neemt kunsthistoricus Jan Dirk Baetens het schilderij onder de loep en onderzoekt hij hoe Leys het verleden opnieuw vormgaf voor een negentiende-eeuws publiek.

Luister verder
Nog wat langer bij Henri Leys en Maria van Bourgondië stilstaan? In deze aflevering gaat Koen Fillet verder in op Phoebus Focus XXXIX en het verhaal achter Maria van Bourgondië deelt aalmoezen uit.
Once upon a time… in Vlaanderen is een podcast die gemaakt werd door Sven Speybrouck, uitgegeven door Nieuwsblad. Speciale dank gaat uit naar historica Lisa Demets (UGent). Deze podcast is mogelijk gemaakt dankzij de steun van The Phoebus Foundation SON, Bedrijvengroep Katoen Natie, Indaver en Hannibal Books.
Het ondeugende middeleeuwse badhuis
Heb jij een Stoofstraat in je dorp of stad? Wel, ga daar dan staan, en we flitsen je terug naar de middeleeuwen. Want de Stoofstraat is meestal genoemd naar de “stoof” of het badhuis dat toen op die plek stond. De sauna’s van hun tijd, en in een deel ervan vond sekswerk plaats. “Er stonden niet alleen baden in die badhuizen. Er stonden ook bedden.”

Het plezier en het gevaar van het badhuis
Rond 1614 publiceerde Crispijn I de Passe de prentreeks Hortus Voluptatum (Tuin der Lusten), een reeks gravures gewijd aan menselijke genoegens en de verleidingen die daarmee gepaard gaan.
Deze voorstelling van het badhuis toont een omgeving die voor tijdgenoten vertrouwd was. Openbare badhuizen waren plaatsen waar men zich waste, ontspande en elkaar ontmoette. Tegelijk genoten zij een dubbelzinnige reputatie. In kunst en literatuur werden ze vaak voorgesteld als plekken waar genot en morele risico’s dicht bij elkaar lagen.
Die spanning wordt treffend samengevat in het Latijnse onderschrift bij de prent. Links staat: “Balnea, vina, Venus multos exarsit amantes: et tamen exhilarant balnea, vina, Venus” – “Baden, wijn en Venus hebben menig minnaar in vuur en vlam gezet, en toch schenken baden, wijn en Venus vreugde.” Rechts klinkt het iets scherper: “Balnea, vina, Venus multos prostravit amantes: et firmant homines balnea, vina, Venus” – “Baden, wijn en Venus hebben menig minnaar ten val gebracht, en toch sterken baden, wijn en Venus de mens.”

Oude liefde, jonge spot
In De Badstoof, ook bekend als De hekeling van de ouderlingenliefde, gebruikt Hans Baldung Grien een vertrouwde omgeving om een terugkerend onderwerp uit de renaissanceliteratuur en beeldcultuur te behandelen: de dwaasheid van de liefde op latere leeftijd.
De voorstelling behoort tot zijn vroege oeuvre en toont al verschillende kenmerken die zijn werk zouden kenmerken, waaronder zijn belangstelling voor menselijke zwakheden en zijn talent voor psychologische karakterisering.
Het badhuis fungeert hier als een sociale ruimte waarin menselijke verlangens zichtbaar worden gemaakt. Juist daarom groeide het uit tot een geliefd onderwerp voor kunstenaars die het dagelijks leven niet alleen wilden afbeelden, maar er ook commentaar op wilden leveren.

Once upon a time… in Vlaanderen is een podcast die gemaakt werd door Sven Speybrouck uitgegeven door Nieuwsblad. Speciale dank gaat uit naar mediëviste Andrea Bardyn (KU Leuven). Deze podcast is mogelijk gemaakt dankzij de steun van The Phoebus Foundation SON, Bedrijvengroep Katoen Natie, Indaver en Hannibal Books.
Op walvisjacht in het park van Vremde
We staan aan een drabbige poel, in een ongezellig parkje in de Antwerpse rand. Niks spannends aan, zou je denken. Maar wacht… We flitsen je terug in de tijd naar 8 miljoen jaar geleden. Toen dit de bodem van de oceaan was, en er boven dit parkje allerlei prehistorische haaien, walvissen en andere zeemonsters zwommen. Wacht even… Dat betekent dat er nú, hier in de grond, nog sporen van die dieren moeten liggen. Zou het? “Kijk, hier heeft er al één gegraven. Maar hij heeft de schat niet herkend.”

Van diepzeevis tot reuzenroofdier
De collectie van The Phoebus Foundation omvat niet alleen kunstwerken, maar ook bijzondere natuurhistorische objecten die de rijkdom en veelzijdigheid van de natuurlijke wereld tonen.
Inktvis op sterk water
Deze historische preparatie toont een inktvis die zorgvuldig werd bewaard voor anatomische studie. Inktvissen en andere koppotigen spreken al eeuwen tot de verbeelding. Hun intelligentie, hun vermogen om van kleur te veranderen en hun mysterieuze leefwereld maken hen fascinerend voor zowel wetenschappers als verhalenvertellers.

Megalodontand

Deze fossiele tand van Otodus megalodon dateert uit het Mioceen en werd gevonden in Indonesië. Met een hoogte van 14 centimeter is het een indrukwekkend overblijfsel van deze uitgestorven haai.
Omdat het skelet van haaien grotendeels uit kraakbeen bestaat, blijft daar zelden iets van bewaard. Hun tanden fossiliseren veel beter. Een groot deel van wat we vandaag over Otodus megalodon weten, is dan ook gebaseerd op de studie van zulke vondsten.
Hoewel slechts een beperkt aantal resten bekend is, schatten wetenschappers dat volwassen dieren ongeveer 15 tot 18 meter lang konden worden.
Diepzeevis
Deze diepzeevis behoort tot Nemichthys scolopaceus, een soort die voorkomt op dieptes van ongeveer 200 tot 4.000 meter. Hij valt op door zijn uitzonderlijk langgerekte lichaam en smalle bek.
Dit exemplaar wordt bewaard in een vitrine en past binnen de lange traditie van natuurhistorische verzamelingen. Diepzeedieren waren daarbij bijzonder interessant, juist omdat ze zelden werden gezien en afkomstig waren uit een wereld die lange tijd nauwelijks toegankelijk was voor wetenschappelijk onderzoek.

T. rex Trinity

TRX-293 Trinity is een van de best bewaarde en meest volledig gemonteerde Tyrannosaurus rex-skeletten ter wereld. Met een lengte van 11,6 meter en een hoogte van 4,37 meter maakt ze deel uit van een uiterst beperkte groep T. rex-skeletten die wereldwijd worden tentoongesteld.
Het skelet dateert uit het Laat-Krijt, ongeveer 67 miljoen jaar geleden, en bestaat uit botmateriaal van drie individuele Tyrannosaurus rex-exemplaren die tussen 2008 en 2013 werden opgegraven in Montana en Wyoming. De uitzonderlijk goed bewaarde schedel is afkomstig van één dier en vormt een van de meest bijzondere onderdelen van Trinity.
Trinity wordt momenteel onderzocht door een internationaal team van paleontologen onder leiding van Nizar Ibrahim van de University of Portsmouth. Het onderzoek richt zich onder meer op groei, verwondingen, fossilisatieprocessen en de leefomgeving van Tyrannosaurus rex.

Once upon a time… in Vlaanderen is een podcast die gemaakt werd door Sven Speybrouck, uitgegeven door Nieuwsblad. Speciale dank gaat uit naar archeoloog Marc Bosselaers. Deze podcast is mogelijk gemaakt dankzij de steun van The Phoebus Foundation SON, Bedrijvengroep Katoen Natie, Indaver en Hannibal Books.
Peter Paul Rubens – Modello van de heilige Margaretha
Met Koen Fillet en Sven Van Dorst, hoofd restauratie bij het atelier van The Phoebus Foundation.
Een heilige, een draak en een olieverfschets. Rubens’ modello van de heilige Margaretha werpt een nieuw licht op een van de meest ambitieuze opdrachten uit zijn carrière.

Meer weten over dit verhaal? Lees onze Phoebus Finding Meester & manager: Peter Paul Rubens’ modello van de heilige Margaretha
Doodsportret van Pieter van Delen
Met Koen Fillet en Leen Kelchtermans, hoofd Onderzoek en Publicaties bij The Phoebus Foundation.
Pieter van Delen leefde slechts acht weken en drie dagen. Toch bleef zijn beeld bewaard in een klein doodsportret uit 1626. Wie liet het maken, en wie vereeuwigde hem op zijn sterfbedje? Een verhaal over verlies, herinnering en een beeld dat ontstond op het snijpunt van afscheid en liefde.

Meer weten over dit verhaal? Lees onze Phoebus Finding Bijzonder doodsportret door Dirck van Delen.
Boeket met een tak van de koraalboom
Met Koen Fillet en Sven Van Dorst, hoofd restauratie bij het atelier van The Phoebus Foundation.
Vlinders, exotische curiositeiten en bloemen uit alle windstreken komen samen in een compositie die even precieus als onmogelijk is. Een verhaal over botanische fascinatie, ambitie en de kunst van het verzamelen.

Meer weten? Lees onze publicatie:
Antoon Van Dyck – Portret van Marie Nutius
Met Koen Fillet en Leen Kelchtermans, hoofd Onderzoek en Publicaties bij The Phoebus Foundation.
Van Dyck wist zijn modellen met trefzekere precisie en een vanzelfsprekende elegantie vast te leggen. Rond 1628–1629 vereeuwigde hij zo het Antwerpse echtpaar Marie Nutius en Jacob De Witte. Maar het is haar portret dat zich niet zomaar naar de conventie voegt. Wie was Marie Nutius, en waarom wijkt haar portret subtiel af van de regels?


Meer weten? Ontdek onze publicaties.
Melchior de la Mars – De stervende Maria Magdalena
Met Koen Fillet en Lieke Wijnia, kunsthistoricus en religiewetenschapper.
De stervende Maria Magdalena van Melchior de la Mars brengt een heilige op het toneel die balanceert tussen dood en extase. Haar gezicht verraadt een moment waarin lichamelijke en spirituele overgave nauwelijks nog van elkaar te onderscheiden zijn. In de geladen beeldtaal van de Contrareformatie wordt haar sterven een zorgvuldig geënsceneerd tafereel, bedoeld om de toeschouwer mee te slepen in een spel van emotie en identificatie. Vier eeuwen later werkt dat nog steeds. Want de uitdrukking op haar gezicht laat een vraag achter die blijft nazinderen: is dit lijden, verlossing… of iets daartussenin?

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!
Edgard Tytgat
Edgard Tytgat laveerde moeiteloos tussen de stromingen van de moderne kunst, maar volgde uiteindelijk slechts één kompas: zijn eigen verbeelding. In zijn werk zindert het expressionisme na, niet als manifest maar als ondertoon. Met een trefzeker gevoel voor kleur en vorm bouwde hij een universum waarin de werkelijkheid even wankelt en de fantasie het laatste woord krijgt.
In deze aflevering van Phoebus Focus gidst Tytgat-expert Luc Van Cauteren ons door de carrière, thematiek en sleutelwerken van deze Brusselse kunstenaar. Hij situeert Tytgats oeuvre in het weefsel van de kunstgeschiedenis en laat zien waar het raakt, verrast en blijft nazinderen.




Meer Tytgat? OER. Het verhaal van Vlaanderen brengt zijn wereld tot leven.
Pieter II Claeissens – Madonna met keizerskroon en lama
Met Koen Fillet en Sven Van Dorst, hoofd restauratie bij het atelier van The Phoebus Foundation.
De Madonna met kind behoort tot het vaste repertoire van de Europese kunst. Precies daarom vraagt ‘Madonna met keizerskroon en lama’ van Pieter II Claeissens om een aandachtige blik, want achter het vertrouwde tafereel schuilen onverwachte accenten, met exotische bloemen en, bijna ongemerkt, een lama in het landschap. In deze aflevering van Phoebus Focus volgen we het spoor van die merkwaardige details. Hoewel Claeissens nooit verre reizen maakte, vonden fauna en flora uit Zuid-Amerika en Azië toch hun weg in zijn werk, via een uitzonderlijk natuurkundig manuscript en de internationale netwerken van zijn tijd. Zo ontvouwt een ogenschijnlijk traditioneel devotiestuk zich als een venster op een vroegmoderne wereld in beweging.








Meer weten? Lees onze publicatie:
Frans Hals – Twee Vissersjongens
Met Koen Fillet, Lotte Kokkedee en Anna Tummers. Lotte Kokkedee is junior conservator bij Museum Prinsenhof Delft en vanaf oktober 2024 verbonden als PhD-kandidaat aan het Europese onderzoeksproject ARTDETECT: Smart Ways to Detect Forgeries, geleid door Anna Tummers, hoogleraar Vroegmoderne Kunstgeschiedenis aan de Universiteit Gent.
In deze aflevering bespreken ze Twee vissersjongens van Frans Hals. Wat onschuldig oogt, blijkt bij nader kijken een spel van glimlach en schijn, waarin Hals meer toont dan jeugdige spontaniteit en de condition humaine scherp en levensecht vat.

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!
De geschiedenis van de Boerentoren – Veronique Van Humskerke
In deze eerste aflevering over de Boerentoren spreekt Koen Fillet met Véronique Van Humskerke, publiekshistorica bij GeheugenCollectief, over het indrukwekkende koffietafelboek gewijd aan dit Antwerpse icoon. Ontdek hoe deze toonaangevende publicatie tot stand kwam — en de verrassende verhalen die onderweg aan het licht kwamen. Nu beschikbaar in vier talen: Nederlands, Engels, Frans en Duits!



Portret van Mary Sidney Herbert
Met Koen Fillet en Leen Kelchtermans, hoofd Onderzoek en Publicaties bij The Phoebus Foundation.
Bloemen verwelken en scheepjes vergaan, maar de tijdloze allure van Mary Herbert blijft eeuwig bestaan. Achter parels en zijde schuilt een vrouw die haar tijd vooruit was – gravin, schrijfster en mecenas.

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!
Maria van Bourgondië
Met Koen Fillet en Jan Dirk Baetens, universitair docent verbonden aan de opleiding kunstgeschiedenis van de Radboud Universiteit Nijmegen.
Een vergeten meester, een hertogin in een gebaar van mededogen. Henri Leys roept geen verleden op om te herinneren, maar om te doorgronden.

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!
Portret van Lady Dering
Met Koen Fillet en Dr. Katharina Van Cauteren, stafchef van The Phoebus Foundation Kanselarij.
Een verhaal van diepmenselijke emoties – van toewijding aan een opgedrongen echtgenoot, van zorgen om kinderen, doodsangsten, en bij dat alles toch: van een liefde voor schoonheid, zin voor kwaliteit en een stiekem oog voor luxe.

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!
In de Boerentoren – Inez Van de Leest
In deze tweede aflevering over de Boerentoren trekt Koen Fillet naar de site zelf. Samen met openwerf-gids Inez Van de Leest ontdekt hij de honderdjarige structuur van de toren, de monumentale elementen én de verborgen details die normaal voor het publiek verborgen blijven. Tijdens de huidige openwerfdagen kan ook jij dit unieke stukje erfgoed van dichtbij beleven.
Wil je graag de Boerentoren zelf verkennen? Reserveer dan nu je bezoek.
Meer weten? Lees De Boerentoren. Verhaal van een icoon!
Het komt allemaal goed – Rick de Leeuw
In de nieuwste aflevering van onze podcast gaat Koen Fillet in gesprek met schrijver en zanger Rick de Leeuw over Het komt allemaal goed, een unieke tentoonstelling in de Antwerpse Keizerskapel. Rick liet zich meeslepen door twaalf kunstwerken uit onze collectie en schreef er persoonlijke teksten en nieuwe liedjes bij. Kunsthistorica Dr. Katharina Van Cauteren brengt er haar scherpe blik en zorgt voor de nodige kunsthistorische context.
Samen duiken ze in de verhalen achter de werken en ontdekken ze hoe beeld, woord en muziek elkaar kunnen versterken en onverwacht raken. Het resultaat is een intieme, bijna theatrale ervaring die je uitnodigt om anders te kijken én te luisteren.
Nieuwsgierig? Kom zeker eens langs en laat je verrassen.



Johannes I Gansacker
Met Koen Fillet en Leen Kelchtermans, hoofd Onderzoek en Publicaties bij The Phoebus Foundation.
In deze aflevering onthullen Dr. Leen Kelchtermans en host Koen Fillet de persoonlijkheid van Johannes I Gansacker, een ambitieuze ondernemer uit het zeventiende-eeuwse Antwerpen. Zijn portret, geschilderd door Antoon Van Dyck, vertelt een verhaal van zelfbeeld en sociale stijging. Een scherpe blik op twee mannen met dezelfde drang om hogerop te raken.

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!
Caerte van’t Scheldt ende Sandvliet
In deze tweede aflevering nemen we je opnieuw mee in de wonderlijke wereld van historische cartografie, samen met Anne-Rieke van Schaik. Dit keer staan oude kaarten van de Schelde centraal – kaarten die niet alleen rivieren en grenzen markeren, maar ook sporen van militaire confrontaties, politieke spanningen en vergeten gebeurtenissen uit de zeventiende eeuw blootleggen.
Laat je meevoeren op een reis over kaarten van vorige werelden – een vogelvlucht door tijd, landschap en conflict.

Leo Belgicus
Met Koen Fillet en Anne-Rieke van Schaik, doctoranda aan de Universiteit van Amsterdam en auteur van Grensverleggers.
In deze eerste aflevering van het nieuwe seizoen duiken we in de fascinerende wereld van de Leo Belgicus – iconische landkaarten in de vorm van een leeuw uit de zestiende en zeventiende eeuw. Samen met Anne-Rieke van Schaik ontdekken we hoe kaarten meer zijn dan hulpmiddelen om de weg te vinden: ze vertellen verhalen over macht, oorlog en identiteit. Laat je meeslepen door de kunst van het kaartmaken en een bijzonder inkijkje in haar boek Grensverleggers over de indrukwekkende kaartencollectie van The Phoebus Foundation.

Kursaal en zeedijk – Léon Spilliaert
Met Koen Fillet en Anne Adriaens-Pannier, Spilliaert-experte.
Als eenzame wandelaar in het ochtendgloren van Oostende liet Léon Spilliaert (1881-1946) zich inspireren door de desolate en onheilspellende verlatenheid van de zeedijk. Zijn fascinatie voor ruimtewerking en de expressie van oneindigheid vormden de basis voor de talrijke dijkzichten die Spilliaert tussen 1907 en 1909 creëerde. Met deze werken luidde hij een unieke formele vernieuwing in. Ontdek het beklijvende werk “Kursaal en zeedijk,” dat centraal staat in deze Phoebus Focus aflevering!

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!
Europa met ballen: de ontvoering van Elisabeth Catharina Schut
Met Koen Fillet en Leen Kelchtermans, wetenschappelijk medewerker van The Phoebus Foundation.
Ontdek het verhaal van De ontvoering van Europa door Cornelis Schut, waarin de penseelstreken van de kunstenaar onbewust een verrassende wending voorspelden!

Meer weten? Lees de bijhorende Phoebus Finding!
Jan Davidsz. De Heem – Bloemenvaas met vanitassymbolen
Met Koen Fillet en Sven Van Dorst, hoofd restauratie bij het atelier van The Phoebus Foundation.
Hoe trager je kijkt, hoe meer je ziet. De fragiele weerspiegeling van een vensterraam in het glas van de vaas. De kristallijnen waterdruppels op de tafel. De zachte gloed van de smeulende lont. De kruisspin tussen de blaadjes van de mandarijn. Jan Davidsz. De Heem schildert geen gewoon boeket. Hij brengt ons het universum in een bloemenvaas.

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!
Roberto Matta – Amorfe figuren
Met Koen Fillet en Naomi Meulemans, projectmedewerker en restaurator moderne en hedendaagse kunst van The Phoebus Foundation.
Wie is de Chileense kunstenaar Roberto Matta, en hoe heeft hij zich ontwikkeld in de kunstwereld? Naomi Meulemans, restaurator en projectmedewerker van The Phoebus Foundation, onthult de fascinerende evolutie van deze invloedrijke figuur van het surrealisme door je mee te nemen achter de verflagen van zijn betoverende kunstwerken!


Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!
Hoofdenbakker
Met Koen Fillet en kunsthistorica Dr. Wendy Wauters.
In de collectie van The Phoebus Foundation bevindt zich een zonderling tafereel met de al even zonderlinge titel Hoofdenbakker. Bevroren in de actie houdt een bakkersknecht zijn kapmes omhoog om met een welgemikte zwaai de man voor hem te onthoofden. De raadselachtige titel in combinatie met het vreemd ogende tafereel roept heel wat vragen op. Liep er werkelijk een bakker rond die zijn klanten onthoofdde? Voerde de man een schandstraf uit, een vroege variant van plastische chirurgie of is er nog iets anders aan de hand?




Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!
Het zestiende-eeuwse portret in de Lage Landen
Met Koen Fillet en Dr. Paul Huvenne, kunsthistoricus en eredirecteur van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen
In deze aflevering van Phoebus Focus verkent gastheer Paul Huvenne de wereld van zestiende-eeuwse portretten, terwijl hij de ontwikkelingen en creatieve vernieuwingen binnen dit genre belicht.






Benieuwd naar meer? Ontdek de bijhorende publicatie!
Diego Quispe Tito – Heilige Familie in Nazareth
Met Koen Fillet en Dr. Katharina Van Cauteren, stafchef van The Phoebus Foundation Kanselarij.
In deze aflevering van de Phoebus Focus podcast staat Quispe Tito’s ‘Heilige Familie in Nazareth’ centraal. Katharina Van Cauteren verkent samen met Koen Fillet de boeiende verbindingen tussen een schilderij uit een gloednieuwe wereld en een prent uit een veel oudere. Heilige Familie slaat een brug tussen twee culturen, tussen het denken van de jezuïeten en het erfgoed van de Inca’s. Wat volgt, is een verhaal over artistieke en culturele erfenissen.




Amsterdam, Rijksmuseum
Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!
Nieuwe gegevens over de barokke componist Henricus Liberti
Met Koen Fillet en Leen Kelchtermans, wetenschappelijk medewerker van The Phoebus Foundation
Deze podcastaflevering onthult nieuwe inzichten in het leven en werk van de barokcomponist Henricus Liberti, mogelijk gemaakt door het onderzoek van Dr. Leen Kelchtermans naar bewaard gebleven archiefdocumenten.


Meer weten? Ontdek de Phoebus Finding
Constant Permeke
Met Koen Fillet en Dr. Paul Huvenne, kunsthistoricus en voormalig directeur van het KMSKA.
Ontdek de diepgaande betekenis achter de krachtige penseelstreken van Constant Permeke en laat je inspireren door het boeiende verhaal van zijn leven en werk.

Meer weten? Bestel de bijhorende publicatie!
Anonieme meester – Meermonster van Tagua Tagua
Met Koen Fillet en Dr. Katharina Van Cauteren, stafchef van The Phoebus Foundation Kanselarij.
Het anonieme ‘Meermonster van Tagua Tagua’ uit 1784 geeft, tweehonderdvijftig jaar na datum, als geen ander kunstwerk inzicht in de kracht van het beeld in een krakend tijdsgewricht. Het beest brengt een synthese van driehonderd jaar beeldtraditie. In de kern gaat het terug op middeleeuwse encyclopedieën, maar zijn galante snuit verraadt een 18de-eeuwse identiteit. Sterker nog: het Meermonster blijkt pure politieke propaganda.

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!
Barokke kunstenaarsportretten
Met Koen Fillet en Leen Kelchtermans, wetenschappelijk medewerker van The Phoebus Foundation
In deze aflevering duiken we in de fascinerende wereld van barokke zelfportretten. Samen met dr. Leen Kelchtermans ontdekken we meer over de boeiende dynamiek die ontstaat wanneer kunstenaars zowel het model als de maker zijn van een kunstwerk. Verder belichten we waarom ze zichzelf vereeuwigen, en waar ze inspiratie zoeken. Een unieke kijk in de artistieke masterminds van het verleden!







Meer weten? Bestel de bijhorende publicatie!
Onbekende meester – Sint-Lukas schildert de Madonna
Ontdek de betekenis van het zestiende-eeuwse drieluik ‘Sint-Lukas schildert de Madonna’ uit The Phoebus Foundation collectie. Dankzij de restauratie-expertise van Sven Van Dorst en het kunsthistorisch onderzoek van Niels Schalley blijft dit meesterwerk niet langer verborgen in de tijd.






Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!
Adam Frans Van der Meulen – Intrede van Lodewijk XIV in Douai
De Brusselse schilder Adam Frans Van der Meulen maakte furore aan het hof van de Franse koning Lodewijk XIV. Met de nodige pomp en bravoure legde hij zijn militaire triomfen voor de eeuwigheid vast. Zo ook de intrede van het vorstenpaar in 1667 in het Noord-Franse Douai. In deze Phoebus Focus aflevering brengt dr. Leen Kelchtermans verschillende subtiliteiten en details aan het licht, waardoor nieuwe inzichten over de creatie en betekenis van dit kunstwerk ontrafeld worden.

Antwerpen, The Phoebus Foundation



Benieuwd naar meer? Lees de Phoebus Finding:
Kinderportretten
Met Koen Fillet en Katrijn Van Bragt, Collection Consultant van The Phoebus Foundation
Binnen de portretkunst neemt het kinderportret een bijzondere plaats in. De voorstellingen van jongens en meisjes, getooid in rijkelijke kledij en in een statige en serieuze pose, ogen op het eerste zicht soms onopvallend en zelfs bevreemdend maar huizen een bijzonder interessant, vaak emotioneel verhaal. In deze aflevering van Phoebus Focus ontdek je samen met Katrijn Van Bragt alles over de geschiedenis en de evolutie van dit bijzondere portretgenre.



Meer weten? Lees alles over kinderportretten in het hoofdstuk Forever Young. Kinderen van verf en vernis in het boek Blind Date. Portretten met blikken en blozen.
Hendrick De Clerck – Suzanna en de ouderlingen
In deze Phoebus Focus aflevering belicht stafchef van The Phoebus Foundation, Dr. Katharina Van Cauteren, de verschillende betekenissen en motieven achter het schilderij Suzanna en de ouderlingen van de Brusselse kunstenaar Hendrick De Clerck. Met haar expertise in het oeuvre van De Clerck, weet Dr. Van Cauteren als geen ander de kunstenaar alsook zijn werk in diens kunsthistorische en sociale context te plaatsen.


Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!
Frits Van den Berghe
Met Koen Fillet en kunsthistoricus Peter J.H. Pauwels.
In deze Phoebus Focus aflevering nemen we het oeuvre van Frits Van den Berghe onder de loep. Op basis van de Coming Home. Flemish Art 1880-1930 publicatie, zet kunsthistoricus Peter J.H. Pauwels de opvallend persoonlijke en tegelijkertijd uitdagende stijl van de Gentse kunstenaar in de schijnwerpers.



Meer weten? Bestel de bijhorende publicatie!
Frans Ykens – Keukenstilleven
Met Koen Fillet en kunsthistorica Prisca Valkeneers.
Dingen zijn niet altijd wat ze lijken, zoals op het Keukenstilleven met Christus in het huis van Marta en Maria. Mocht de titel onze blik niet leiden, dan leek dit tafereel een banaal stilleven. Pas voor wie aandachtig kijkt, opent het schilderij een hele wereld, zoals blijkt uit deze Phoebus Focus aflevering met kunsthistorica Prisca Valkeneers en Koen Fillet.

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!
Plantijn en Montanus – Biblia Regia op perkament
Met Koen Fillet en Dirk Imhof, voormalig conservator bibliotheken en archieven van het Museum Plantin-Moretus in Antwerpen.
In deze Phoebus Focus aflevering schetst dr. Dirk Imhof de context en betekenis van Christoffel Plantijns Biblia Regia op perkament, een van de meest indrukwekkende boekdrukkunst projecten uit de renaissance. Laat je verrassen door het verhaal van deze unieke editie uit The Phoebus Foundation collectie!





Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!
Jan II Borman – Madonna met Kind
Met Koen Fillet en Marjan Debaene, sculptuurspecialiste en Head of Collections in M Leuven.
In deze Phoebus Focus aflevering krijgt beeldhouwer Jan II Borman dankzij sculptuurspecialiste en Head of Collections in M Leuven Marjan Debaene de plaats die hij verdient. De kunstenaar en zijn grandioze Madonna met Kind worden binnen een uitgebreid artistiek netwerk gekaderd. Terecht prezen tijdgenoten Borman als de beste beeldsnijder.



Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!
Antoon Van Dyck – Portret van Henricus Liberti
Met Koen Fillet en Timothy De Paepe, directeur van het Museum Vleeshuis.
In deze Phoebus Focus aflevering duiken we achter het mysterieuze portret van de muzikant Henricus Liberti door Antoon Van Dyck. Directeur van het Antwerpse Museum Vleeshuis, Timothy De Paepe, schetst een korte geschiedenis van de man die als organist van de Antwerpse kathedraal tijdens het begin van de 17de eeuw de klank van de stad bepaalde. Meer nog, een analyse van Van Dycks portret van Liberti onthult opvallende details over de unieke verbeelding van deze fascinerende figuur.

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!
Anonieme Antwerpse meester – Portret van een jonge vrouw
Met Koen Fillet en Leen Kelchtermans, wetenschappelijk medewerker van The Phoebus Foundation
Wie is deze jonge dame en door wie is ze zo nauwkeurig afgebeeld? In deze aflevering gaat onderzoeksmedewerker van The Phoebus Foundation, Leen Kelchtermans, het mysterie achter dit zeventiende eeuwse portret ontrafelen. Deze Phoebus Focus aflevering biedt een fascinerend inzicht in de vervlogen werkelijkheid van de jonge dame: hoe ze zich kleedde, volgens welke normen en waarden ze leefde, en wat het anno 1613 betekende om gehuwd te zijn.

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!
Jules De Bruycker – Patershol te Gent
Met Koen Fillet en kunsthistorica Inge Misschaert
Op het eerste zicht lijkt dit kunstwerk gewoon op een wintertafereel met vrolijke kinderen spelend in de sneeuw, maar bij nader inzien, ontdekken we dat niets is wat het lijkt. In deze aflevering van Phoebus Focus, gaat Koen Fillet in gesprek met kunsthistorica, Inge Misschaert, over de Gentse etser Jules De Bruycker en zijn werk ‘Patershol te Gent’. Van feestelijk plezier tot onrecht, aanklacht en wanhoop, ontdek alles in deze gloednieuwe aflevering!

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!
Hendrick De Clerck – Het Aards Paradijs
In deze aflevering van Phoebus Focus kom je alles te weten over het aards paradijs, politieke propaganda, de aartshertogen Albrecht en Isabella en de tuinen van het Paleis op de Koudenberg. Maar wat hebben ze allemaal met elkaar te maken? Dr. Katharina Van Cauteren, stafchef van The Phoebus Foundation, en Koen Fillet nemen je mee naar de fantasierijke 17de-eeuwse weergave van het paradijs door Hendrick De Clerck en Denijs Van Alsloot. Het schilderij getuigt van een rijkdom aan religieuze, kunstzinnige, maar ook politieke informatie.

Meer weten? Bestel de bijhorende publicatie!
Jacob Jordaens – Heilige Begga
Met Koen Fillet en Leen Kelchtermans, wetenschappelijk medewerker van The Phoebus Foundation
In deze aflevering van Phoebus Focus kom je alles te weten over religieuze vrouwen en hun devotie maar ook over katholiek en dynastiek machtsvertoon. Phoebus onderzoeker Leen Kelchtermans en Koen Fillet nemen je mee van de zevende naar de zeventiende eeuw en vertellen hoe Begga, dochter van Itta van Nijvel (ca. 592-652) en Pepijn de Oudere (ca. 580-639), in 1630 aangewezen wordt als stichteres van de bloeiende begijnenbeweging. Rond 1635 penseelde de Vlaamse barokke topper Jacob Jordaens (1593-1678) Heilige Begga, een schilderij dat bulkt van de boeiende verhalen!

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!
Joris Hoefnagel – Elegant gezelschap in een tuin
Met Koen Fillet en Timothy De Paepe, directeur van het Museum Vleeshuis.
In deze aflevering pelt Timothy De Paepe de laagjes van een laat-zestiende-eeuws tafereel, al was het een ui. Wie oppervlakkig kijkt, ziet wat de titel van het werk belooft: elegant geklede figuren, feestvierend in een tuin. Maar als doctor in de letterkunde en directeur van het Antwerpse Museum Vleeshuis laat de auteur je kijken met de ogen van een zestiende-eeuwer. Hij neemt je mee naar een wereld van vertier en dans, maar ook van dwaasheid, afgunst en lust.

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!
Peter Snayers – Overval op reizigers
Met Koen Fillet en Leen Kelchtermans, wetenschappelijk medewerker van The Phoebus Foundation
Oorlog, onveiligheid, vluchtelingen, economische crisis: het zijn maar enkele verdacht vertrouwd klinkende trefwoorden die de zeventiende eeuw tekenden. Peter Snayers specialiseerde zich in het schilderen van oorlogstaferelen. Naast grote doeken die veldheren verheerlijkten, gaf hij ook de gewone man of vrouw weer, geteisterd door de dagelijkse oorlogsrealiteit. Een overval op reizigers haalt doorgaans niet de geschiedenisboeken. Maar dit thema staat wel centraal in een werk van Snayers waarover deze aflvering van Phoebus Focus gaat. Samen met Koen Fillet laat Phoebus onderzoeker Leen Kelchtermans een vergeten meester en een vergeten stukje geschiedenis weer tot leven komen.

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!
Karel Appel – Vogel
Met Koen Fillet en Naomi Meulemans, restaurator moderne en hedendaagse kunst van The Phoebus Foundation
Restaurator Naomi Meulemans kijkt mee over de schouder van CoBrA-kunstenaar Karel Appel aan de hand van het werk Vogel uit 1954. Als geen ander kan ze geheimen ontfutselen aan de materialiteit van de verf. De auteur ontleedt Appels schilderij laag na laag. De uitkomst is ietwat ontnuchterend. Waren de CoBrA-kunstenaars wel zo ‘vrij’ als ze zelf graag wilden geloven?

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!
Jacob Jordaens – Portret van Elisabeth Jordaens
Met Koen Fillet en Leen Kelchtermans, wetenschappelijk medewerker van The Phoebus Foundation
Het portret van Elisabeth Jordaens mag dan op het eerste zicht een charmant portret lijken, het roept ook veel vragen op. Wie was Elisabeth Jordaens? Wanneer portretteerde haar vader, de beroemde Jacob Jordaens, haar en waarom ziet ze eruit als een boerinnetje?
In deze aflevering neemt Jordaens-experte Leen Kelchtermans je mee op zoektocht en ontdek je samen met haar de verrassende antwoorden op deze vragen!

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!
Goossen Van der Weyden – Het leven van de heilige Dimpna
Met Koen Fillet, Sven Van Dorst (Hoofdrestaurator) en Niels Schalley (Project Coördinator) van The Phoebus Foundation
Het leven van de heilige Dimpna leest als een sprookje! Het levensverhaal van deze opmerkelijke heilige spreekt zo tot de verbeelding dat Goossen Van der Weyden (1465-1538), kleinzoon van de beroemde Rogier, een altaarstuk met acht panelen schilderde met op elk paneel een episode uit het leven van Dimpna. Maar niet alleen de iconografie van het meesterwerk is verrassend. Meer dan drie jaar lang werden de panelen onderworpen aan een uitgebreid restauratie door de restauratoren van The Phoebus Foundation. Zij ontdekten nog meer uitzonderlijke verhalen, die eeuwenlang verborgen waren onder lagen stof en vuil.
In de vierde aflevering van Phoebus Focus ontdek je samen met Sven Van Dorst en Niels Schalley de geheimen van Dimpna en Goossen Van der Weyden.








Meer weten? Bestel het Zot van Dimpna boek!
Maerten De Vos – De allegorie van de zeven vrije kunsten
Met Koen Fillet en Hildegard Van de Velde, conservator van het Museum Snijders&Rockoxhuis.
Nog nooit gehoord van Maerten De Vos (1532-1603)? In het zestiende-eeuwse Antwerpen mocht hij dan wel een superster geweest zijn; vandaag is zijn roem een pak minder dan die van bijvoorbeeld Peter Paul Rubens. In deze aflevering laat Hildegard Van de Velde, conservator van het Museum Snijders&Rockoxhuis, je kennis maken met deze getalenteerde superster en gidst ze je doorheen zijn meesterwerk De allegorie van de zeven vrije kunsten.

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!
Michaelina Wautier – Studie van een jonge vrouw
Met Koen Fillet, Katrijn Van Bragt (Collection Consultant) en Sven Van Dorst (Hoofdrestaurator) van The Phoebus Foundation
De Studie van een jonge vrouw (ca. 1649-1659) van de Brusselse kunstenares Michaelina Wautier lijkt op het eerste gezicht een gewone studie. Niets is minder waar! Een blik in detail en achter de verflagen onthult grote geheimen van deze vergeten belangrijke kunstenares. Niet alleen haar markante leven zelf maar ook het intrigerende werk roept veel vragen op. Wie is de afgebeelde vrouw? Hoe kwam het werk tot stand en wat was de functie ervan? Dankzij recent materiaaltechnisch onderzoek is het mogelijk de schilderes aan het werk te zien.
In deze tweede aflevering van Phoebus Focus nemen Katrijn Van Bragt en Sven Van Dorst je mee achter de verflagen van Studie van een jonge vrouw en ontdek je de geheimen van een van de meest bijzondere kunstenaressen.


Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!
Daniël Seghers – Bloemenvaas met rozen, narcissen en tulpen
Met Koen Fillet en Sven Van Dorst, hoofd restauratie bij het atelier van The Phoebus Foundation
In de zeventiende eeuw moet de jezuïet Daniël Seghers een soort popster zijn geweest. Hij werkte samen met Peter Paul Rubens, Cornelis Schut, Gonzales Coques en Erasmus II Quellinus. De hoogste adel schoof aan voor een bloemstuk van hem. Kijken naar zijn werk doet een wereld opengaan. Jaren van doorgedreven en verfrissend materiaaltechnisch onderzoek lichten de sluier tussen heden en verleden op. We kunnen letterlijk meekijken onder de verflagen, over de schouder van de kunstenaar.
In deze eerste aflevering van Phoebus Focus neemt Sven Van Dorst je mee doorheen de wondere bloemenwereld van Daniël Seghers.

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!




