Edgard Tytgat

Edgard Tytgat laveerde moeiteloos tussen de stromingen van de moderne kunst, maar volgde uiteindelijk slechts één kompas: zijn eigen verbeelding. In zijn werk zindert het expressionisme na, niet als manifest maar als ondertoon. Met een trefzeker gevoel voor kleur en vorm bouwde hij een universum waarin de werkelijkheid even wankelt en de fantasie het laatste woord krijgt.

In deze aflevering van Phoebus Focus gidst Tytgat-expert Luc Van Cauteren ons door de carrière, thematiek en sleutelwerken van deze Brusselse kunstenaar. Hij situeert Tytgats oeuvre in het weefsel van de kunstgeschiedenis en laat zien waar het raakt, verrast en blijft nazinderen.

Edgard Tytgat, Schommels (1921), schilderij van een kermisscène met kinderen op schommels en kleurrijke attracties, Belgische moderne kunst. — Edgard Tytgat, *Schommels*, 1921 © SABAM Belgium 2026

Edgard Tytgat, Euphrasie poseert voor de eerste maal (1941), schilderij van een liggend vrouwelijk naakt in interieur, Belgische moderne kunst. — Edgard Tytgat, *Euphrasie poseert voor de eerste maal*, 1941 © SABAM Belgium 2026

Edgard Tytgat, Tragische grijsaards (1924), schilderij met vrouw en drie mannen in surrealistisch landschap aan het water, Belgische moderne kunst. — Edgard Tytgat, *Tragische grijsaards*, 1924 © SABAM Belgium 2026

Het huis van Edgard Tytgat in de Terkamerenstraat, Sint-Lambrechts-Woluwe, historische zwart-witfoto van de woning van de Belgische kunstenaar. — *Het huis van Edgard Tytgat in de Terkamerenstraat, Sint-Lambrechts-Woluwe ©* SABAM Belgium 2026

Meer Tytgat? OER. Het verhaal van Vlaanderen brengt zijn wereld tot leven.

Bestel uw exemplaar

Pieter II Claeissens – Madonna met keizerskroon en lama

Met Koen Fillet en Sven Van Dorst, hoofd restauratie bij het atelier van The Phoebus Foundation.

De Madonna met kind behoort tot het vaste repertoire van de Europese kunst. Precies daarom vraagt ‘Madonna met keizerskroon en lama’ van Pieter II Claeissens om een aandachtige blik, want achter het vertrouwde tafereel schuilen onverwachte accenten, met exotische bloemen en, bijna ongemerkt, een lama in het landschap. In deze aflevering van Phoebus Focus volgen we het spoor van die merkwaardige details. Hoewel Claeissens nooit verre reizen maakte, vonden fauna en flora uit Zuid-Amerika en Azië toch hun weg in zijn werk, via een uitzonderlijk natuurkundig manuscript en de internationale netwerken van zijn tijd. Zo ontvouwt een ogenschijnlijk traditioneel devotiestuk zich als een venster op een vroegmoderne wereld in beweging.

Pieter Claissens II, Madonna met keizerskroon en lama. Maria met Christuskind in een landschap met exotische bloemen, een lama en een engel met kroon. — Pieter II Claeissens, *Madonna met keizerskroon en lama*, 1614-1623

Detail van het schilderij met rode lelie, anemoon, witte lelie en hyacint. — *Detail van het schilderij met een combinatie van rode lelie, anemoon, witte lelie en hyacint*

Detail met keizerskroon (Fritillaria imperialis) en madelief. — *Detail van het schilderij met keizerskroon en madelief*

Detail van het schilderij met een lama in een bebost landschap. — *Detail met een lama*

Detail met wilde narcis, stokroos en papenschoentje tussen bladeren. — *Detail met een wilde narcis, stokroos en papenschoentje*

Detail met een kievitsbloem tussen bladeren. — *Detail met kievitsbloem*

Detail met anemoon, tulp en paardenbloem. — *Detail met anemoon, tulp en paardenbloem*

Detail met herten en andere dieren in een heuvelachtig boslandschap. — *Detail van het schilderij met herten en kleinere dieren*

Meer weten? Lees onze publicatie:

Zeven anjers, zeven rozen – De kunst van bloemschilderen in de Lage Landen (1600-1700)

Boekcover van Zeven anjers, zeven rozen met een bloemstilleven en de ondertitel De kunst van bloemschilders in de Lage Landen (1600-1700).

Frans Hals – Twee Vissersjongens

Met Koen Fillet, Lotte Kokkedee en Anna Tummers. Lotte Kokkedee is junior conservator bij Museum Prinsenhof Delft en vanaf oktober 2024 verbonden als PhD-kandidaat aan het Europese onderzoeksproject ARTDETECT: Smart Ways to Detect Forgeries, geleid door Anna Tummers, hoogleraar Vroegmoderne Kunstgeschiedenis aan de Universiteit Gent.

In deze aflevering bespreken ze Twee vissersjongens van Frans Hals. Wat onschuldig oogt, blijkt bij nader kijken een spel van glimlach en schijn, waarin Hals meer toont dan jeugdige spontaniteit en de condition humaine scherp en levensecht vat.

Frans Hals, Twee zingende jongens, ca. 1634–1637. Levendig genreschilderij van twee lachende jongens in eenvoudige plattelandskledij, waarvan één een mand draagt, tegen een bewolkte lucht en een landelijk landschap, met nadruk op beweging, jeugd en spontaniteit uit de Hollandse Gouden Eeuw. — Frans Hals, *Twee Vissersjongens*, ca. 1634-1637

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!

Phoebus Focus

De geschiedenis van de Boerentoren – Veronique Van Humskerke

In deze eerste aflevering over de Boerentoren spreekt Koen Fillet met Véronique Van Humskerke, publiekshistorica bij GeheugenCollectief, over het indrukwekkende koffietafelboek gewijd aan dit Antwerpse icoon. Ontdek hoe deze toonaangevende publicatie tot stand kwam — en de verrassende verhalen die onderweg aan het licht kwamen. Nu beschikbaar in vier talen: Nederlands, Engels, Frans en Duits!

De Boerentoren. Verhaal van een icoon – The Phoebus Foundation

Historische zwart-witfoto van de bouw van de Boerentoren in Antwerpen, met het stalen skelet van de wolkenkrabber in aanbouw boven lagere stadsgebouwen, ca. jaren 1930.

Historische zwart-witfoto van Antwerpen tijdens de bouw van de Boerentoren, met het stalen skelet van de wolkenkrabber aan een druk stadsplein met trams, auto’s en omringende gevels, ca. jaren 1930.

Historische zwart-witfoto van een bouwvakker op een stalen balk hoog boven Antwerpen, tijdens de bouw van de Boerentoren, met daken en kerktorens diep onder hem, ca. jaren 1930.

Portret van Mary Sidney Herbert

Met Koen Fillet en Leen Kelchtermans, hoofd Onderzoek en Publicaties bij The Phoebus Foundation.

Bloemen verwelken en scheepjes vergaan, maar de tijdloze allure van Mary Herbert blijft eeuwig bestaan. Achter parels en zijde schuilt een vrouw die haar tijd vooruit was – gravin, schrijfster en mecenas.

Portret van Mary Sidney Herbert, gravin-weduwe van Pembroke, ca. 1614–1616. Formeel hofportret van een edelvrouw in rijk gedecoreerde, parelbezette hofkledij met kanten kraag, staand in een interieur met doorkijk op een landschap, typerend voor de Engelse portretkunst van het vroege zeventiende-eeuwse hof. — Onbekende meester, *Portret van Mary Sidney Herbert, gravin-weduwe van Pembroke*, ca. 1614-1616

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!

Phoebus Focus

Maria van Bourgondië

Met Koen Fillet en Jan Dirk Baetens, universitair docent verbonden aan de opleiding kunstgeschiedenis van de Radboud Universiteit Nijmegen.

Een vergeten meester, een hertogin in een gebaar van mededogen. Henri Leys roept geen verleden op om te herinneren, maar om te doorgronden.

Henri Leys, Maria van Bourgondië deelt aalmoezen uit, 1858. Historisch tafereel waarin Maria van Bourgondië aalmoezen uitdeelt aan armen en kinderen, tegen een laatmiddeleeuwse stadsachtergrond met torens en vakwerkhuizen, geschilderd in sobere, verhalende stijl. — Henri Leys, *Maria van Bourgondië deelt aalmoezen uit*, 1858

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!

Phoebus Focus

Portret van Lady Dering

Met Koen Fillet en Dr. Katharina Van Cauteren, stafchef van The Phoebus Foundation Kanselarij.

Een verhaal van diepmenselijke emoties – van toewijding aan een opgedrongen echtgenoot, van zorgen om kinderen, doodsangsten, en bij dat alles toch: van een liefde voor schoonheid, zin voor kwaliteit en een stiekem oog voor luxe.

Marcus Gheeraerts de Jongere, Portret van Frances Bell, Lady Dering, ca. 1596–1603. Formeel portret van een jonge edelvrouw met kanten kraag en transparante hoofdbedekking, gekleed in rijk geborduurde japon met florale motieven, tegen een donkere achtergrond, typerend voor de Engelse hofportretkunst rond 1600. — Marcus II Gheeraerts, *Portret van Frances Bell, Lady Dering*, ca. 1596-1603

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!

Phoebus Focus

In de Boerentoren – Inez Van de Leest

In deze tweede aflevering over de Boerentoren trekt Koen Fillet naar de site zelf. Samen met openwerf-gids Inez Van de Leest ontdekt hij de honderdjarige structuur van de toren, de monumentale elementen én de verborgen details die normaal voor het publiek verborgen blijven. Tijdens de huidige openwerfdagen kan ook jij dit unieke stukje erfgoed van dichtbij beleven.

Wil je graag de Boerentoren zelf verkennen? Reserveer dan nu je bezoek.

Meer weten? Lees De Boerentoren. Verhaal van een icoon!

Boekomslag van De Boerentoren – Verhaal van een icoon, met een historische foto van Antwerpen tijdens de bouw van de Boerentoren, waarbij het stalen skelet van de toren boven de stad uittorent.

Het komt allemaal goed – Rick de Leeuw

In de nieuwste aflevering van onze podcast gaat Koen Fillet in gesprek met schrijver en zanger Rick de Leeuw over Het komt allemaal goed, een unieke tentoonstelling in de Antwerpse Keizerskapel. Rick liet zich meeslepen door twaalf kunstwerken uit onze collectie en schreef er persoonlijke teksten en nieuwe liedjes bij. Kunsthistorica Dr. Katharina Van Cauteren brengt er haar scherpe blik en zorgt voor de nodige kunsthistorische context.

Samen duiken ze in de verhalen achter de werken en ontdekken ze hoe beeld, woord en muziek elkaar kunnen versterken en onverwacht raken. Het resultaat is een intieme, bijna theatrale ervaring die je uitnodigt om anders te kijken én te luisteren.

Nieuwsgierig? Kom zeker eens langs en laat je verrassen.

Gustave Van de Woestyne, Het wachten, 1925. Introspectief schilderij van een zittende vrouw in een sober interieur bij een raam, met gekruiste armen en een afgewende blik; op tafel liggen een boek, een schaal met fruit en een bloem, wat de verstilde, contemplatieve sfeer versterkt. — Gustave Van de Woestyne, *Het wachten*, 1925

Frits Van den Berghe, Obsessie, 1919. Expressief, donker schilderij met een dreigende mannelijke figuur op de voorgrond en een vrouw zittend op een bed in een beklemmend interieur, uitgevoerd in krachtige penseelstreken en contrasterende kleuren. — Frits Van den Berghe, *Obsessie*, 1919

Erasmus II Quellinus, Onthoofding van Johannes de Doper, ca. 1645. Dramatisch historiestuk met de knielende Johannes de Doper op het moment van zijn executie, omringd door soldaten en toeschouwers in een monumentaal interieur, met sterke lichtcontrasten en expressieve gebaren. — Erasmus II Quellinus, *Onthoofding van Johannes de Doper*, ca. 1645

Johannes I Gansacker

Met Koen Fillet en Leen Kelchtermans, hoofd Onderzoek en Publicaties bij The Phoebus Foundation.

In deze aflevering onthullen Dr. Leen Kelchtermans en host Koen Fillet de persoonlijkheid van Johannes I Gansacker, een ambitieuze ondernemer uit het zeventiende-eeuwse Antwerpen. Zijn portret, geschilderd door Antoon Van Dyck, vertelt een verhaal van zelfbeeld en sociale stijging. Een scherpe blik op twee mannen met dezelfde drang om hogerop te raken.

Antoon van Dyck, Portret van Johannes Gansacker, ca. 1620–1621. Formeel portret van een man in zwarte kleding met witte kraag, zittend voor een rood gordijn met doorkijk op een landschap, uitgevoerd in de elegante, psychologisch verfijnde stijl van Van Dyck. — Antoon Van Dyck, *Portret van Johannes I Gansacker*, ca. 1620-1621

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!

Phoebus Focus

Caerte van’t Scheldt ende Sandvliet

In deze tweede aflevering nemen we je opnieuw mee in de wonderlijke wereld van historische cartografie, samen met Anne-Rieke van Schaik. Dit keer staan oude kaarten van de Schelde centraal – kaarten die niet alleen rivieren en grenzen markeren, maar ook sporen van militaire confrontaties, politieke spanningen en vergeten gebeurtenissen uit de zeventiende eeuw blootleggen.

Laat je meevoeren op een reis over kaarten van vorige werelden – een vogelvlucht door tijd, landschap en conflict.

Claes Jansz. Visscher, Kaart van de Schelde en Zandvliet en de Slag op het Slaak, 1631–1632. Gedetailleerde zeventiende-eeuwse kaart van de Scheldedelta met rivieren, vestingen en steden, gecombineerd met een cartografische voorstelling van de zeeslag. — Claes Jansz Visscher, *Kaart van de Schelde en Zandvliet en de Slag op het Slaak in 1631*, 1632

Leo Belgicus

Met Koen Fillet en Anne-Rieke van Schaik, doctoranda aan de Universiteit van Amsterdam en auteur van Grensverleggers.

In deze eerste aflevering van het nieuwe seizoen duiken we in de fascinerende wereld van de Leo Belgicus – iconische landkaarten in de vorm van een leeuw uit de zestiende en zeventiende eeuw. Samen met Anne-Rieke van Schaik ontdekken we hoe kaarten meer zijn dan hulpmiddelen om de weg te vinden: ze vertellen verhalen over macht, oorlog en identiteit. Laat je meeslepen door de kunst van het kaartmaken en een bijzonder inkijkje in haar boek Grensverleggers over de indrukwekkende kaartencollectie van The Phoebus Foundation.

Hessel Gerritsz., Leo Belgicus, 1658. Allegorische kaart van de Nederlanden in de vorm van een leeuw, met provincies, steden en waterwegen minutieus ingetekend en rijk versierd met maritieme en cartografische motieven. — Hessel Gerritsz, *Leo Belgicus*, 1656

Kursaal en zeedijk – Léon Spilliaert

Met Koen Fillet en Anne Adriaens-Pannier, Spilliaert-experte.

Als eenzame wandelaar in het ochtendgloren van Oostende liet Léon Spilliaert (1881-1946) zich inspireren door de desolate en onheilspellende verlatenheid van de zeedijk. Zijn fascinatie voor ruimtewerking en de expressie van oneindigheid vormden de basis voor de talrijke dijkzichten die Spilliaert tussen 1907 en 1909 creëerde. Met deze werken luidde hij een unieke formele vernieuwing in. Ontdek het beklijvende werk “Kursaal en zeedijk,” dat centraal staat in deze Phoebus Focus aflevering!

Léon Spilliaert, Kursaal en zeedijk, 1908. Verstild, bijna leeg kustlandschap met een lange zeedijk en het silhouet van het Kursaal, gezien in perspectief onder een bleke hemel, typerend voor Spilliaerts introspectieve en atmosferische stijl. — Léon Spilliaert, *Kursaal en zeedijk*, 1908

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!

Bestel Phoebus Focus

Europa met ballen: de ontvoering van Elisabeth Catharina Schut

Met Koen Fillet en Leen Kelchtermans, wetenschappelijk medewerker van The Phoebus Foundation.

Ontdek het verhaal van De ontvoering van Europa door Cornelis Schut, waarin de penseelstreken van de kunstenaar onbewust een verrassende wending voorspelden!

Cornelis Schut, Ontvoering van Europa, ca. 1631–1635. Barok mythologisch tafereel waarin Europa wordt meegesleurd door Jupiter in de gedaante van een witte stier, omringd door golven, zwevende putti en wapperende draperieën, vol beweging en dramatisch licht. — Cornelis Schut, *Ontvoering van Europa*, ca. 1631-1635

Meer weten? Lees de bijhorende Phoebus Finding!

Lees Phoebus Finding

Jan Davidsz. De Heem – Bloemenvaas met vanitassymbolen

Met Koen Fillet en Sven Van Dorst, hoofd restauratie bij het atelier van The Phoebus Foundation.

Hoe trager je kijkt, hoe meer je ziet. De fragiele weerspiegeling van een vensterraam in het glas van de vaas. De kristallijnen waterdruppels op de tafel. De zachte gloed van de smeulende lont. De kruisspin tussen de blaadjes van de mandarijn. Jan Davidsz. De Heem schildert geen gewoon boeket. Hij brengt ons het universum in een bloemenvaas.

Jan Davidsz. de Heem, Bloemenvaas met vanitassymbolen, ca. 1667–1670. Rijk uitgewerkt bloemstilleven met rozen, tulpen en andere bloemen in een glazen vaas, gecombineerd met een geopend oester, een sinaasappel, graanaren en rookgerei op een tafel, verwijzend naar vergankelijkheid en overvloed. — Jan Davidsz. De Heem, *Bloemenvaas met vanitassymbolen*, ca. 1667-1670

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!

Bestel Phoebus Focus

Roberto Matta – Amorfe figuren

Met Koen Fillet en Naomi Meulemans, projectmedewerker en restaurator moderne en hedendaagse kunst van The Phoebus Foundation.

Wie is de Chileense kunstenaar Roberto Matta, en hoe heeft hij zich ontwikkeld in de kunstwereld? Naomi Meulemans, restaurator en projectmedewerker van The Phoebus Foundation, onthult de fascinerende evolutie van deze invloedrijke figuur van het surrealisme door je mee te nemen achter de verflagen van zijn betoverende kunstwerken!

Roberto Matta, Amorfe figuren, 1940. Surrealistisch schilderij met abstracte, organisch vervormde figuren in een droomachtig landschap, opgebouwd uit zwevende vormen, transparante structuren en contrasterende kleuraccenten. — Roberto Matta, *Amorfe figuren* (onder daglicht), 1940

Roberto Matta, Amorfe figuren (onder uv-belichting), 1940. Surrealistisch schilderij met abstracte, organisch vervormde figuren in een nachtelijk landschap, waarin uv-belichting lichtgevende accenten en verborgen structuren zichtbaar maakt. — Roberto Matta, *Amorfe figuren* (onder uv-belichting), 1940

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!

Bestel Phoebus Focus

Hoofdenbakker

Met Koen Fillet en kunsthistorica Dr. Wendy Wauters.

In de collectie van The Phoebus Foundation bevindt zich een zonderling tafereel met de al even zonderlinge titel Hoofdenbakker. Bevroren in de actie houdt een bakkersknecht zijn kapmes omhoog om met een welgemikte zwaai de man voor hem te onthoofden. De raadselachtige titel in combinatie met het vreemd ogende tafereel roept heel wat vragen op. Liep er werkelijk een bakker rond die zijn klanten onthoofdde? Voerde de man een schandstraf uit, een vroege variant van plastische chirurgie of is er nog iets anders aan de hand?

Onbekende meester, Hoofdenbakker, ca. 1600–1630. Druk genretafereel in een werkplaats waar menselijke hoofden worden gekneed, gebakken en verhandeld, bevolkt door talloze figuren in zeventiende-eeuwse kledij, satirisch en grotesk van toon. — Onbekende meester, *Hoofdenbakker*, ca. 1600-1630

Detail uit Hoofdenbakker (Onbekende meester, ca. 1600–1630): interieur van een bakkerij waar menselijke hoofden in een oven worden geschoven, met rekken vol hoofden op de achtergrond. — Detail van *Hoofdenbakker*

Detail uit Hoofdenbakker (Onbekende meester, ca. 1600–1630): figuren in zeventiende-eeuwse kledij rond zittende personen wier hoofden worden bewerkt, met manden vol hoofden en een groteske, satirische voorstelling van een ambachtelijke handeling. — Detail van *Hoofdenbakker*

Detail uit Hoofdenbakker (Onbekende meester, ca. 1600–1630): scène met figuren in een bakkerijachtig atelier waar menselijke hoofden worden gesneden, bewerkt en verzameld, met zittende klanten, werktafels en een mand vol hoofden, satirisch en grotesk uitgebeeld. — Detail van *Hoofdenbakker*

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!

Bestel Phoebus Focus

Het zestiende-eeuwse portret in de Lage Landen

Met Koen Fillet en Dr. Paul Huvenne, kunsthistoricus en eredirecteur van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen

In deze aflevering van Phoebus Focus verkent gastheer Paul Huvenne de wereld van zestiende-eeuwse portretten, terwijl hij de ontwikkelingen en creatieve vernieuwingen binnen dit genre belicht.

Atelier van Jan Cornelisz. Vermeyen, Portret van keizer Karel V, ca. 1530. Formeel portret van de Habsburgse vorst met baard en zwarte hoofdtooi, gekleed in donkere hofkledij met bontkraag, afgebeeld tegen een effen blauwe achtergrond. — Atelier van Jan Cornelisz. Vermeyen, *Portret van keizer Karel V*, ca. 1530

Atelier van Jan Cornelisz. Vermeyen, Portret van Isabella van Portugal, ca. 1530. Formeel portret van een edelvrouw met roodbruin haar, gekleed in een donkere japon met wijde mouwen en een rijk versierde ketting, afgebeeld tegen een effen blauwe achtergrond. — Atelier van Jan Cornelisz. Vermeyen, *Portret van Isabella van Portugal,* ca. 1530

Omgeving van Frans Floris, Triptiek met de opwekking van Lazarus en de familie van Jacob Stockel met de heiligen Jacobus en Catharina (detail), ca. 1570. Religieus tafereel met Christus die Lazarus tot leven wekt, omringd door toeschouwers, met aan de zijpanelen schenkers en heiligen in rijke, zestiende-eeuwse kledij. — Omgeving van Frans Floris, *Triptiek met de opwekking van Lazarus en de familie van Jacob Stockel met de heiligen Jacobus en Catharina* (details), ca. 1570

Meester van de Antwerpse Aanbidding, Triptiek met de Kruisiging, ca. 1520. Laatgotische triptiek met centraal de gekruisigde Christus, geflankeerd door Maria, Johannes en andere heiligen, met schenkers afgebeeld op de zijluiken in een rijk uitgewerkt landschap. — Meester van de Antwerpse Aanbidding, *Triptiek met de Kruisiging*, ca. 1520

Frans II Pourbus, Portret van Willem Van Vyve, 1591. Formeel portret van een man in zwarte kledij met een opvallende witte plooikraag, afgebeeld tegen een neutrale achtergrond, met een wapen linksboven, typerend voor de verfijnde Vlaamse portretkunst van het late zestiende-eeuwse hof. — Frans II Pourbus, *Portret van Willem Van Vyve*, 1591

Frans II Pourbus, Portret van Marie De Huelstre, 1591. Formeel portret van een vrouw in zwarte hofkledij met rijk geplooide witte kraag en sierlijke juwelen, afgebeeld tegen een neutrale achtergrond met een familiewapen, kenmerkend voor de verfijnde Vlaamse portretkunst van het late zestiende eeuw. — Frans II Pourbus, *Portret van Marie De Huelstre,* 1591

Benieuwd naar meer? Ontdek de bijhorende publicatie!

Blind Date, Portretten met blikken en blozen

Diego Quispe Tito – Heilige Familie in Nazareth

Met Koen Fillet en Dr. Katharina Van Cauteren, stafchef van The Phoebus Foundation Kanselarij.

In deze aflevering van de Phoebus Focus podcast staat Quispe Tito’s ‘Heilige Familie in Nazareth’ centraal. Katharina Van Cauteren verkent samen met Koen Fillet de boeiende verbindingen tussen een schilderij uit een gloednieuwe wereld en een prent uit een veel oudere. Heilige Familie slaat een brug tussen twee culturen, tussen het denken van de jezuïeten en het erfgoed van de Inca’s. Wat volgt, is een verhaal over artistieke en culturele erfenissen.

Diego Quispe Tito, Heilige Familie in Nazareth, ca. 1675. Religieus tafereel waarin Maria, Jozef en het Christuskind zijn afgebeeld in een timmerwerkplaats, bijgestaan door engelen, uitgevoerd in rijke kleuren en decoratieve patronen, kenmerkend voor de koloniale Andeskunst. — Diego Quispe Tito, *Heilige Familie in Nazareth*, ca. 1675

Hiëronymus Wierix, Jezus verzamelt spaanders terwijl Sint-Jozef boomstammen bewerkt en Maria garen windt, ca. 1600. Fijn uitgewerkte gravure van de Heilige Familie in een huiselijke werkscène, met Jozef als timmerman, Maria aan het spinnen en het Christuskind spelend tussen houtresten. — Hiëronymus Wierix, *Jezus verzamelt spaanders terwijl Sint-Jozef boomstammen bewerkt en Maria garen windt*, ca. 1600

Hiëronymus Wierix, Jezus weegt de vloer terwijl Sint-Jozef een balk splijt en Maria kookt, ca. 1600. Fijn uitgewerkte gravure van de Heilige Familie in een interieur, met Jezus die meet en helpt, Jozef aan het houtwerk en Maria bij het haardvuur, als voorbeeld van arbeid, orde en huiselijke deugd. — Hiëronymus Wierix, *Jezus veegt de vloer terwijl Sint-Jozef een balk splijt en Maria kookt*, ca. 1600

Hiëronymus Wierix, Jezus helpt Sint-Jozef bij het zagen terwijl Maria spint, ca. 1600. Fijn uitgewerkte gravure van de Heilige Familie in een openlucht timmerwerkscène, met Jozef en Jezus aan het houtwerk en Maria zittend met spinrokken, omringd door engelenkinderen. — Hiëronymus Wierix, *Jezus helpt Sint-Jozef bij het zagen terwijl Maria spint*, ca. 1600
Amsterdam, Rijksmuseum

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!

Phoebus Focus

Nieuwe gegevens over de barokke componist Henricus Liberti

Met Koen Fillet en Leen Kelchtermans, wetenschappelijk medewerker van The Phoebus Foundation

Deze podcastaflevering onthult nieuwe inzichten in het leven en werk van de barokcomponist Henricus Liberti, mogelijk gemaakt door het onderzoek van Dr. Leen Kelchtermans naar bewaard gebleven archiefdocumenten.

Antoon van Dyck, Portret van Henricus Liberti, ca. 1627–1632. Intiem portret van een jonge man met krullend haar, gekleed in donkere kledij met witte manchetten, leunend tegen een balustrade en peinzend wegkijkend, uitgevoerd in Van Dycks elegante en gevoelige stijl. — Antoon Van Dyck, *Portret van Henricus Liberti*, ca. 1627-1632

Pieter de Jode naar Antoon van Dyck, Portret van Henricus Liberti, ca. 1645–1648. Gravure van een jonge man met krullend haar, gekleed in donkere kledij met ketting, leunend tegen een balustrade en een blad met muzieknotatie in de hand, met een bedachtzame, zijwaartse blik. — Pieter II De Jode naar Antoon Van Dyck, *Portret van Henricus Liberti*, in: Antoon Van Dyck, *Icones Principum Virorum*, 1645-1646. Amsterdam, Rijksmuseum

Meer weten? Ontdek de Phoebus Finding

Phoebus Finding

Constant Permeke

Met Koen Fillet en Dr. Paul Huvenne, kunsthistoricus en voormalig directeur van het KMSKA.

Ontdek de diepgaande betekenis achter de krachtige penseelstreken van Constant Permeke en laat je inspireren door het boeiende verhaal van zijn leven en werk.

Constant Permeke, Het zwarte brood, 1923. Expressionistisch schilderij van twee massieve, vereenvoudigde figuren rond een tafel met brood en kommen, uitgevoerd in donkere aardtinten en ruwe penseelstreken, verwijzend naar arbeid, armoede en soberheid. — Constant Permeke, *Het zwarte brood*, 1923

Meer weten? Bestel de bijhorende publicatie!

OER

Anonieme meester – Meermonster van Tagua Tagua

Met Koen Fillet en Dr. Katharina Van Cauteren, stafchef van The Phoebus Foundation Kanselarij.

Het anonieme ‘Meermonster van Tagua Tagua’ uit 1784 geeft, tweehonderdvijftig jaar na datum, als geen ander kunstwerk inzicht in de kracht van het beeld in een krakend tijdsgewricht. Het beest brengt een synthese van driehonderd jaar beeldtraditie. In de kern gaat het terug op middeleeuwse encyclopedieën, maar zijn galante snuit verraadt een 18de-eeuwse identiteit. Sterker nog: het Meermonster blijkt pure politieke propaganda.

Anoniem, Monster uit de lagune van Tagua Tagua, ca. 1784. Fantastische voorstelling van een gevleugeld, demonisch wezen met hoorns, schubbenlijf en gekrulde staart, afgebeeld tegen een landschappelijke achtergrond met begeleidende tekst, typerend voor achttiende-eeuwse natuurhistorische verbeelding. — Anoniem, *Monster uit de lagune van Tagua Tagua, ca. 1784*

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!

Phoebus Focus

Barokke kunstenaarsportretten

Met Koen Fillet en Leen Kelchtermans, wetenschappelijk medewerker van The Phoebus Foundation

In deze aflevering duiken we in de fascinerende wereld van barokke zelfportretten. Samen met dr. Leen Kelchtermans ontdekken we meer over de boeiende dynamiek die ontstaat wanneer kunstenaars zowel het model als de maker zijn van een kunstwerk. Verder belichten we waarom ze zichzelf vereeuwigen, en waar ze inspiratie zoeken. Een unieke kijk in de artistieke masterminds van het verleden!

Antoon van Dyck, Portret van de Antwerpse juwelier Johannes Gansacker, ca. 1618–1620. Formeel portret van een man in zwarte kledij met witte kraag, zittend voor een rood gordijn met doorkijk op een landschap, geschilderd in Van Dycks elegante en verfijnde portretstijl. — Antoon Van Dyck, *Portret van de Antwerpse juwelier Johannes Gansacker*, ca. 1619-20

Jan Cossiers, Zelfportret, ca. 1626–1627. Intiem zelfportret van de kunstenaar met palet en penseel, half omgewend naar de toeschouwer, in een donker atelierinterieur met stillevenachtige voorwerpen, geschilderd met subtiele lichtwerking en psychologische scherpte. — Jan Cossiers, *Zelfportret*, ca. 1620-27

Johannes Wierix, Portret van Frans Floris, 1572. Gegraveerd kunstenaarsportret van Frans Floris, zittend met palet en penseel, afgebeeld in driekwartprofiel met intense blik, omgeven door een inscriptie die zijn status als Antwerps historieschilder benadrukt. — Johannes Wierix, *Portret van Frans Floris*, 1572

Jacob Neefs naar Antoon van Dyck, Titelpagina met zelfportret van Antoon van Dyck (Icones Principum Virorum), 1645–1646. Gegraveerde titelpagina met borstbeeld van Van Dyck in profiel boven een rijk versierde cartouche met allegorische figuren en inscripties, verwijzend naar zijn portrettengalerij van vorsten, geleerden en kunstenaars. — Antoon Van Dyck en Jacob Neefs, *Titelpagina met zelfportret van Antoon Van Dyck*, 1645-46

Erasmus II Quellinus, Portret van Jan Philips Van Thielen, ca. 1659–1660. Informeel portret van een man met lang haar en snor, gekleed in een lichtkleurig kostuum, ontspannen leunend tegen een balustrade met een tuin of landschap op de achtergrond, geschilderd in zachte tonen en losse penseelvoering. — Erasmus II Quellinus, *Portret van Jan Philips Van Thielen*, ca. 1659-60

David II Teniers, Zelfportret op vierendertigjarige leeftijd, 1645. Zelfportret van de schilder in donkere kledij met witte kanten kraag, staand bij een stenen muur met doorkijk op een landschap, geschilderd met een directe blik en losse, zelfbewuste toets. — David II Tenier, *Zelfportrait op vierendertigjarige leeftijd*, 1645

Albrecht Dürer, Zelfportret, 1498. Zelfbewust renaissanceportret van de kunstenaar met lang krullend haar en baret, gekleed in elegante kledij en afgebeeld voor een raam met doorkijk op een Alpenlandschap, een vroeg statement van artistieke identiteit. — Albrecht Dürer, *Zelfportret*, 1498. Madrid, Museo Nacional del Prado

Meer weten? Bestel de bijhorende publicatie!

Blind Date – Portretten met blikken en blozen

Onbekende meester – Sint-Lukas schildert de Madonna

Ontdek de betekenis van het zestiende-eeuwse drieluik ‘Sint-Lukas schildert de Madonna’ uit The Phoebus Foundation collectie. Dankzij de restauratie-expertise van Sven Van Dorst en het kunsthistorisch onderzoek van Niels Schalley blijft dit meesterwerk niet langer verborgen in de tijd.

Onbekende meester, drieluik met Sint-Lukas schildert de Madonna (centraal), Madonna Lactans (links) en Biddende benedictijnermonnik (rechts), ca. 1520–1530. Devotioneel drieluik met centraal Sint-Lukas aan de schildersezel, geflankeerd door Maria met het Christuskind en een knielende monnik, in goud omlijste panelen met landschappelijke achtergronden. — Onbekende meester, *Sint-Lukas schildert de Madonna* (centraal), *Madonna Lactans* (links), *Biddende benedictijnermonnik* (rechts), ca. 1520-1530

Detail van het linkerpaneel: de Heilige Geest voorgesteld als een witte duif met uitgespreide vleugels, omgeven door gouden stralen tegen een donkere achtergrond. — Detail van het linkerpaneel

Detail van het linkerpaneel (Madonna Lactans): Maria met gouden stralenkrans voedt het Christuskind, dat eveneens een stralenkrans draagt, weergegeven in een intieme en tedere devotionele voorstelling tegen een donkere achtergrond. — *Madonna Lactans*

Detail van het middenpaneel (Sint-Lukas schildert de Madonna): Sint-Lukas, met stralenkrans en gekleed in rood en blauw, schildert Maria met het Christuskind aan een schildersezel in een atelier, omgeven door schildergereedschap en een doorkijk naar een landschap. — *Sint-Lukas schildert de Madonna*

Detail van het rechterpaneel (Biddende benedictijnermonnik): portret van een monnik in zwarte pij, met gevouwen handen in gebed, afgebeeld tegen een zacht landschap met bomen en heuvels, in een ingetogen devotionele stijl. — *Biddende benedictijnermonnik*

Onbekende meester, Gesloten triptiek met schedel en bot, ca. 1520–1530. Sobere, confronterende voorstelling van een menselijke schedel met gekruist bot op de gesloten luiken van een triptiek, geschilderd tegen een donkere achtergrond als memento mori. — Onbekende meester, *Gesloten triptiek met schedel en bot*, ca. 1520-1530

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!

Bestel Phoebus Focus

Adam Frans Van der Meulen – Intrede van Lodewijk XIV in Douai

De Brusselse schilder Adam Frans Van der Meulen maakte furore aan het hof van de Franse koning Lodewijk XIV. Met de nodige pomp en bravoure legde hij zijn militaire triomfen voor de eeuwigheid vast. Zo ook de intrede van het vorstenpaar in 1667 in het Noord-Franse Douai. In deze Phoebus Focus aflevering brengt dr. Leen Kelchtermans verschillende subtiliteiten en details aan het licht, waardoor nieuwe inzichten over de creatie en betekenis van dit kunstwerk ontrafeld worden.

Adam Frans van der Meulen, Intrede van Lodewijk XIV en Maria-Theresia in Douai in 1667, na 1667. Monumentaal historiestuk van een ceremoniële intocht met een gouden koets, omringd door ruiters, hovelingen en een grote menigte, tegen een stedelijk decor met vestingen en rookwolken aan de horizon. — Adam Frans Van der Meulen, *Intrede van Lodewijk XIV en Maria-Theresia in Douai in 1667*, na 1667
Antwerpen, The Phoebus Foundation

Detail van de versie in de collectie van The Phoebus Foundation: de ruiters achter de koets

Detail: onbekende ruiter te paard in een ceremoniële stoet, omringd door toeschouwers en hovelingen in zeventiende-eeuwse kledij, met een rijk versierde koets op de achtergrond, versie uit de collectie van The Phoebus Foundation. — Detail van de versie in de collectie van The Phoebus Foundation: onbekende ruiter

Detail: dames in een rijk versierde gouden koets, zichtbaar door glazen ramen, omringd door toeschouwers en begeleiders in zeventiende-eeuwse kledij, onderdeel van een ceremoniële stoet, versie uit de collectie van The Phoebus Foundation. — Detail van de versie in de collectie van The Phoebus Foundation: de dames in de koets

Benieuwd naar meer? Lees de Phoebus Finding:

Phoebus Finding

Kinderportretten

Met Koen Fillet en Katrijn Van Bragt, Collection Consultant van The Phoebus Foundation

Binnen de portretkunst neemt het kinderportret een bijzondere plaats in. De voorstellingen van jongens en meisjes, getooid in rijkelijke kledij en in een statige en serieuze pose, ogen op het eerste zicht soms onopvallend en zelfs bevreemdend maar huizen een bijzonder interessant, vaak emotioneel verhaal. In deze aflevering van Phoebus Focus ontdek je samen met Katrijn Van Bragt alles over de geschiedenis en de evolutie van dit bijzondere portretgenre.

Atelier van Dirk Bouts, Maria met Kind in een besloten hof, 1468. Devotioneel laatmiddeleeuws schilderij van Maria met het Christuskind in een ommuurde tuin, omringd door symbolische planten en architectuur, met een idyllisch landschap op de achtergrond, verwijzend naar zuiverheid en contemplatie. — Dirk Bouts (atelier), *Maria met Kind in een besloten hof,* 1468

Antoon van Dyck, Portret van Willem II van Oranje, ca. 1631. Formeel kinderportret van de jonge prins in een rood satijnen gewaad met zwarte baret en veer, staand in een interieur met draperieën, vergezeld door een hondje, geschilderd in Van Dycks elegante hofstijl. — Antoon Van Dyck, *Portret van Willem II van Oranje,* ca. 1631

Jacob Jordaens, Zo d’ouden zongen, zo piepen de jongen, ca. 1640–1645. Levendig genreschilderij van een familie rond een rijk gedekte tafel, met zingende volwassenen en musicerende kinderen, omringd door eten, dieren en huiselijke details, als moraliserende allegorie over opvoeding en navolging. — Jacob Jordaens, *Zo d’ouden zongen, zo piepen de jongen,* ca. 1640-1645

Meer weten? Lees alles over kinderportretten in het hoofdstuk Forever Young. Kinderen van verf en vernis in het boek Blind Date. Portretten met blikken en blozen.

Lees Blind Date

Hendrick De Clerck – Suzanna en de ouderlingen

In deze Phoebus Focus aflevering belicht stafchef van The Phoebus Foundation, Dr. Katharina Van Cauteren, de verschillende betekenissen en motieven achter het schilderij Suzanna en de ouderlingen van de Brusselse kunstenaar Hendrick De Clerck. Met haar expertise in het oeuvre van De Clerck, weet Dr. Van Cauteren als geen ander de kunstenaar alsook zijn werk in diens kunsthistorische en sociale context te plaatsen.

David Vinckboons, Elegant gezelschap in een paleistuin: allegorie van de vijf zintuigen (detail), ca. 1610–1620. Feestend gezelschap in een weelderige tuin met muziek, eten en spel, omringd door bomen en fonteinen, als zinnebeeldige voorstelling van zien, horen, ruiken, proeven en voelen. — David Vinckboons, *Elegant gezelschap in een paleistuin: allegorie van de vijf zintuigen* (detail), ca. 1610-1620

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!

Bestel Phoebus Focus

Frits Van den Berghe

Met Koen Fillet en kunsthistoricus Peter J.H. Pauwels.

In deze Phoebus Focus aflevering nemen we het oeuvre van Frits Van den Berghe onder de loep. Op basis van de Coming Home. Flemish Art 1880-1930 publicatie, zet kunsthistoricus Peter J.H. Pauwels de opvallend persoonlijke en tegelijkertijd uitdagende stijl van de Gentse kunstenaar in de schijnwerpers.

Frits Van den Berghe, Klein meisje in de tuin, 1909. impressionistisch schilderij van een jong meisje in een rood jurkje, staand op een tuinpad tussen gras en bomen, weergegeven met zachte penseeltoetsen en een dromerige sfeer. — Frits Van den Berghe, *Klein meisje in de tuin*, 1909

Frits Van den Berghe, Droom bij wake, 1926. Expressionistisch schilderij met vervormde figuren in een bevreemdende, droomachtige scène, waarin een zittende man wordt omringd door naakte en gemaskerde personages, uitgevoerd in warme, aardse tinten en hoekige vormen. — Frits Van den Berghe, *Droom bij wake*, 1926

Frits Van den Berghe, De zonneschijn, 1921. Expressionistisch schilderij met sterk vereenvoudigde, monumentale figuren in beweging, opgebouwd uit donkere vlakken en warme aardtinten, waarin licht en schaduw een dramatische spanning creëren. — Frits Van den Berghe, *De zonneschilder*, 1921

Meer weten? Bestel de bijhorende publicatie!

Bestel OER

Frans Ykens – Keukenstilleven

Met Koen Fillet en kunsthistorica Prisca Valkeneers.

Dingen zijn niet altijd wat ze lijken, zoals op het Keukenstilleven met Christus in het huis van Marta en Maria. Mocht de titel onze blik niet leiden, dan leek dit tafereel een banaal stilleven. Pas voor wie aandachtig kijkt, opent het schilderij een hele wereld, zoals blijkt uit deze Phoebus Focus aflevering met kunsthistorica Prisca Valkeneers en Koen Fillet.

Frans Ykens, Keukenstilleven met Christus in het huis van Marta en Maria, ca. 1645. Donker barok stilleven met een rijk uitgestalde keuken vol groenten, fruit en wild, waaronder een opgehangen karkas, terwijl links op de achtergrond Christus met Marta en Maria verschijnt, subtiel geïntegreerd in het tafereel. — Frans Ykens, *Keukenstilleven met Christus in het huis van Marta en Maria*, ca. 1645

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!

Bestel Phoebus Focus

Plantijn en Montanus – Biblia Regia op perkament

Met Koen Fillet en Dirk Imhof, voormalig conservator bibliotheken en archieven van het Museum Plantin-Moretus in Antwerpen.

In deze Phoebus Focus aflevering schetst dr. Dirk Imhof de context en betekenis van Christoffel Plantijns Biblia Regia op perkament, een van de meest indrukwekkende boekdrukkunst projecten uit de renaissance. Laat je verrassen door het verhaal van deze unieke editie uit The Phoebus Foundation collectie!

Rij identieke, roodleren boekbanden met goudopdruk op de rug, getiteld Biblia Regia, verdeeld over meerdere delen (Tom. I–VII), strak naast elkaar opgesteld op een plank.

Dubbele pagina uit de Biblia Regia met parallelle kolommen in Syrisch, Latijn, Grieks en Chaldeeuws, gedrukt in verschillende lettertypes en voorzien van sierinitialen en marginaal commentaar. — *Een pagina met Syrisch, Latijn, Grieks en Chaldeeuws uit het Nieuwe Testament.* In: Benedictus Arias Montanus, *Biblia regia op perkament*, Antwerpen (Christoffel Plantijn), 1568-1572

Detail van de bovensnede van de Biblia Regia op perkament, met de titel in inkt aangebracht op de gegolfde papierlagen van een achttiende-eeuwse leren band. — Benedictus Arias Montanus, *Biblia Regia op perkament, ingebonden in een achttiende-eeuwse leren band*, Antwerpen (Christoffel Plantijn), 1568-1572

Titelpagina van het Nieuwe Testament uit de Biblia Regia op perkament, met Griekse, Syrische en Latijnse tekst, gedrukt door Christoffel Plantijn in Antwerpen, 1568–1572. — *Titelpagina van het Nieuwe Testament*. In: Benedictus Arias Montanus, *Biblia Regia op perkament,* Antwerpen (Christoffel Plantijn), 1568-1572

Titelpagina van de Pentateuch uit de Biblia Regia (Polyglotbijbel), met Hebreeuwse en Latijnse tekst in een rijk geornamenteerde architecturale omlijsting, gedrukt door Christoffel Plantijn in Antwerpen, 1568–1572. — *Titelpagina van de Pagnini-bijbel*. In: Benedictus Arias Montanus, *Biblia Regia op perkament*, Antwerpen (Christoffel Plantijn), 1568-1572

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!

Bestel Phoebus Focus

Jan II Borman – Madonna met Kind

Met Koen Fillet en Marjan Debaene, sculptuurspecialiste en Head of Collections in M Leuven.

In deze Phoebus Focus aflevering krijgt beeldhouwer Jan II Borman dankzij sculptuurspecialiste en Head of Collections in M Leuven Marjan Debaene de plaats die hij verdient. De kunstenaar en zijn grandioze Madonna met Kind worden binnen een uitgebreid artistiek netwerk gekaderd. Terecht prezen tijdgenoten Borman als de beste beeldsnijder.

Beeldhouwwerk van Maria met het Christuskind, staand en in profiel weergegeven, Maria houdt het kind teder in haar armen; fijn uitgewerkt kalkstenen beeld met zachte gelaatsuitdrukking, door Jan II Borman, ca. 1480. — Jan II Borman, *Madonna met Kind*, ca.1480

Detail van een kalkstenen beeld van Maria met het Kind: Maria frontaal weergegeven met een serene gelaatsuitdrukking, haar hand opgeheven terwijl het Christuskind deels zichtbaar tegen haar borst rust; beeldhouwwerk van Jan II Borman, ca. 1480. — Jan II Borman, *Madonna met Kind*, ca.1480

Detail van de gedrapeerde mantel van Maria in een kalkstenen beeld: rijk geplooide, diep gesneden stof met zachte overgangen en scherpe vouwen; beeldhouwwerk van Jan II Borman, ca. 1480. — Jan II Borman, *Madonna met Kind*, ca.1480

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!

Bestel Phoebus Focus

Antoon Van Dyck – Portret van Henricus Liberti

Met Koen Fillet en Timothy De Paepe, directeur van het Museum Vleeshuis.

In deze Phoebus Focus aflevering duiken we achter het mysterieuze portret van de muzikant Henricus Liberti door Antoon Van Dyck. Directeur van het Antwerpse Museum Vleeshuis, Timothy De Paepe, schetst een korte geschiedenis van de man die als organist van de Antwerpse kathedraal tijdens het begin van de 17de eeuw de klank van de stad bepaalde. Meer nog, een analyse van Van Dycks portret van Liberti onthult opvallende details over de unieke verbeelding van deze fascinerende figuur.

Portret van Henricus Liberti, half ten voeten uit, leunend tegen een zuil, met losse krullen, donkere kleding en een wit hemd; een doek rust in zijn hand, het hoofd licht afgewend. Geschilderd door Anton van Dyck, ca. 1627–1632. — Antoon Van Dyck, *Portret van Henricus Liberti*, ca. 1627-1632

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!

Bestel Phoebus Focus

Anonieme Antwerpse meester – Portret van een jonge vrouw

Met Koen Fillet en Leen Kelchtermans, wetenschappelijk medewerker van The Phoebus Foundation

Wie is deze jonge dame en door wie is ze zo nauwkeurig afgebeeld? In deze aflevering gaat onderzoeksmedewerker van The Phoebus Foundation, Leen Kelchtermans, het mysterie achter dit zeventiende eeuwse portret ontrafelen. Deze Phoebus Focus aflevering biedt een fascinerend inzicht in de vervlogen werkelijkheid van de jonge dame: hoe ze zich kleedde, volgens welke normen en waarden ze leefde, en wat het anno 1613 betekende om gehuwd te zijn.

Portret van een jonge vrouw, zittend, met een fijn geplooide kanten molensteenkraag, donkere japon en rijk geborduurd lijfje; de handen rusten losjes, het gezicht rustig en frontaal. Werk van een anonieme Antwerpse meester, 1613. — Anonieme Antwerpse meester, *Portret van een jonge vrouw*, 1613

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!

Bestel Phoebus Focus

Jules De Bruycker – Patershol te Gent

Met Koen Fillet en kunsthistorica Inge Misschaert

Op het eerste zicht lijkt dit kunstwerk gewoon op een wintertafereel met vrolijke kinderen spelend in de sneeuw, maar bij nader inzien, ontdekken we dat niets is wat het lijkt. In deze aflevering van Phoebus Focus, gaat Koen Fillet in gesprek met kunsthistorica, Inge Misschaert, over de Gentse etser Jules De Bruycker en zijn werk ‘Patershol te Gent’. Van feestelijk plezier tot onrecht, aanklacht en wanhoop, ontdek alles in deze gloednieuwe aflevering!

Winterse stadsstraat met hoge, bleke muren en besneeuwde daken; kinderen spelen en lopen samen in de sneeuw, terwijl een man zich met krukken voortbeweegt. Aquarel door Jules De Bruycker, ca. 1915. — Jules De Bruycker, *Patershol te Gent*, ca. 1915

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!

Bestel Phoebus Focus

Hendrick De Clerck – Het Aards Paradijs

In deze aflevering van Phoebus Focus kom je alles te weten over het aards paradijs, politieke propaganda, de aartshertogen Albrecht en Isabella en de tuinen van het Paleis op de Koudenberg. Maar wat hebben ze allemaal met elkaar te maken? Dr. Katharina Van Cauteren, stafchef van The Phoebus Foundation, en Koen Fillet nemen je mee naar de fantasierijke 17de-eeuwse weergave van het paradijs door Hendrick De Clerck en Denijs Van Alsloot. Het schilderij getuigt van een rijkdom aan religieuze, kunstzinnige, maar ook politieke informatie.

Allegorische voorstelling van het aardse paradijs met de vier elementen: naakte figuren in een weelderig landschap vol dieren, vogels, vruchten en bloemen; links en rechts personificaties van water en aarde, boven zwevende figuren en putti in de lucht. Schilderij door Hendrick de Clerck en Denijs van Alsloot, 1613. — Hendrick De Clerck en Denijs Van Alsloot, *Het aards paradijs met de vier elementen*, 1613

Meer weten? Bestel de bijhorende publicatie!

Bestel Politiek & Schilderkunst

Jacob Jordaens – Heilige Begga

Met Koen Fillet en Leen Kelchtermans, wetenschappelijk medewerker van The Phoebus Foundation

In deze aflevering van Phoebus Focus kom je alles te weten over religieuze vrouwen en hun devotie maar ook over katholiek en dynastiek machtsvertoon. Phoebus onderzoeker Leen Kelchtermans en Koen Fillet nemen je mee van de zevende naar de zeventiende eeuw en vertellen hoe Begga, dochter van Itta van Nijvel (ca. 592-652) en Pepijn de Oudere (ca. 580-639), in 1630 aangewezen wordt als stichteres van de bloeiende begijnenbeweging. Rond 1635 penseelde de Vlaamse barokke topper Jacob Jordaens (1593-1678) Heilige Begga, een schilderij dat bulkt van de boeiende verhalen!

Heilige Begga als benedictines, in zwart habijt met witte sluier, met de hand op de borst en een zegenend gebaar. Boven haar zweeft een putto die een kroon aanreikt; rechts een kruisbeeld en een open boek, met een stadsgezicht op de achtergrond. Schilderij door Jacob Jordaens, ca. 1635. — Jacob Jordaens, *Saint Begga*, c.1635

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!

Bestel Phoebus Focus

Joris Hoefnagel – Elegant gezelschap in een tuin

Met Koen Fillet en Timothy De Paepe, directeur van het Museum Vleeshuis.

In deze aflevering pelt Timothy De Paepe de laagjes van een laat-zestiende-eeuws tafereel, al was het een ui. Wie oppervlakkig kijkt, ziet wat de titel van het werk belooft: elegant geklede figuren, feestvierend in een tuin. Maar als doctor in de letterkunde en directeur van het Antwerpse Museum Vleeshuis laat de auteur je kijken met de ogen van een zestiende-eeuwer. Hij neemt je mee naar een wereld van vertier en dans, maar ook van dwaasheid, afgunst en lust.

Elegant gezelschap in een ommuurde tuin met een statig paleis op de achtergrond. Figuren dansen en musiceren op het gras, terwijl anderen toekijken onder bomen en prieeltjes. Op de voorgrond zijn verschillende vogels en dieren afgebeeld, zorgvuldig en natuurgetrouw weergegeven. Schilderij uit de omgeving van Joris Hoefnagel, ca. 1570–1590. — Omgeving van Joris Hoefnagel, *Elegant gezelschap in een tuin*, c.1570-1590

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!

Bestel Phoebus Focus

Peter Snayers – Overval op reizigers

Met Koen Fillet en Leen Kelchtermans, wetenschappelijk medewerker van The Phoebus Foundation

Oorlog, onveiligheid, vluchtelingen, economische crisis: het zijn maar enkele verdacht vertrouwd klinkende trefwoorden die de zeventiende eeuw tekenden. Peter Snayers specialiseerde zich in het schilderen van oorlogstaferelen. Naast grote doeken die veldheren verheerlijkten, gaf hij ook de gewone man of vrouw weer, geteisterd door de dagelijkse oorlogsrealiteit. Een overval op reizigers haalt doorgaans niet de geschiedenisboeken. Maar dit thema staat wel centraal in een werk van Snayers waarover deze aflvering van Phoebus Focus gaat. Samen met Koen Fillet laat Phoebus onderzoeker Leen Kelchtermans een vergeten meester en een vergeten stukje geschiedenis weer tot leven komen.

Groep reizigers rust langs een landweg met paarden, een overdekte wagen en bagage. Enkele figuren staan in gesprek, anderen liggen uitgeput op de grond. Het tafereel speelt zich af in een open landschap met bomen en een rivier in de verte. Schilderij van Peter Snayers, ca. 1640–1650. — Peter Snayers, *Overval op reizigers*, c.1640-1650

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!

Bestel Phoebus Focus

Karel Appel – Vogel

Met Koen Fillet en Naomi Meulemans, restaurator moderne en hedendaagse kunst van The Phoebus Foundation

Restaurator Naomi Meulemans kijkt mee over de schouder van CoBrA-kunstenaar Karel Appel aan de hand van het werk Vogel uit 1954. Als geen ander kan ze geheimen ontfutselen aan de materialiteit van de verf. De auteur ontleedt Appels schilderij laag na laag. De uitkomst is ietwat ontnuchterend. Waren de CoBrA-kunstenaars wel zo ‘vrij’ als ze zelf graag wilden geloven?

Abstracte voorstelling van een vogel, opgebouwd uit ruwe, expressieve penseelstreken in rood, blauw, geel en wit tegen een zwarte achtergrond. De vorm is schematisch en dynamisch, met nadruk op beweging en energie. Schilderij van Karel Appel, Vogel, 1954. — Karel Appel, *Vogel,* 1954

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!

Bestel Phoebus Focus

Jacob Jordaens – Portret van Elisabeth Jordaens

Met Koen Fillet en Leen Kelchtermans, wetenschappelijk medewerker van The Phoebus Foundation

Het portret van Elisabeth Jordaens mag dan op het eerste zicht een charmant portret lijken, het roept ook veel vragen op. Wie was Elisabeth Jordaens? Wanneer portretteerde haar vader, de beroemde Jacob Jordaens, haar en waarom ziet ze eruit als een boerinnetje?

In deze aflevering neemt Jordaens-experte Leen Kelchtermans je mee op zoektocht en ontdek je samen met haar de verrassende antwoorden op deze vragen!

Portret van een jonge vrouw met rossig krullend haar, frontaal afgebeeld, leunend op een gevlochten mand. Zij draagt een rood fluwelen hoed met veer en bloemen, een parelketting en een rood-witte japon. Achtergrond met blauwe lucht en gebladerte. Schilderij van Jacob Jordaens, Portret van Elisabeth Jordaens, ca. 1637–1645. — Jacob Jordaens, *Portret van Elisabeth Jordaens*, ca. 1637-1645

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!

Bestel Phoebus Focus

Goossen Van der Weyden – Het leven van de heilige Dimpna

Met Koen Fillet, Sven Van Dorst (Hoofdrestaurator) en Niels Schalley (Project Coördinator) van The Phoebus Foundation

Het leven van de heilige Dimpna leest als een sprookje! Het levensverhaal van deze opmerkelijke heilige spreekt zo tot de verbeelding dat Goossen Van der Weyden (1465-1538), kleinzoon van de beroemde Rogier, een altaarstuk met acht panelen schilderde met op elk paneel een episode uit het leven van Dimpna. Maar niet alleen de iconografie van het meesterwerk is verrassend. Meer dan drie jaar lang werden de panelen onderworpen aan een uitgebreid restauratie door de restauratoren van The Phoebus Foundation. Zij ontdekten nog meer uitzonderlijke verhalen, die eeuwenlang verborgen waren onder lagen stof en vuil.

In de vierde aflevering van Phoebus Focus ontdek je samen met Sven Van Dorst en Niels Schalley de geheimen van Dimpna en Goossen Van der Weyden.

Digitale reconstructie van een meerluikig altaarstuk met acht geschilderde taferelen uit het leven en martelaarschap van de heilige Dimpna. De scènes tonen episodes met figuren in laatmiddeleeuwse kledij, gesitueerd in landschappen en stedelijke omgevingen. Olieverf op paneel, Altaarstuk met het leven van de heilige Dimpna, 1505.à — Digitale constructie *Altaarstuk met het leven van de heilige Dimpna* (1505)

Scène uit het leven van de heilige Dimpna: een geestelijke zegent of kroont een knielende jonge vrouw in een roze gewaad, terwijl op de achtergrond figuren toekijken vanuit een stad met torens en muren. Paneelschildering, begin 16e eeuw, onderdeel van het Altaarstuk met het leven van de heilige Dimpna. — Goossen Van der Weyden, *De doop van Dimpna, met op de achtergrond, de dood van Dimpna’s moeder*, ca. 1505

Scène uit het leven van de heilige Dimpna: vader van Dimpna, rijk gekleed en omringd door hovelingen, vraagt Dimpna ten huwelijk. Zij staat in een roze gewaad en wijst het voorstel af. Op de achtergrond een burcht en een rivierlandschap. Paneelschildering van Goossen van der Weyden, ca. 1505. — Goossen Van der Weyden, *Dimpna wordt door haar vader ten huwelijk gevraagd*, ca. 1505

Goossen van der Weyden, Dimpna en haar gezellen staan op het punt in te schepen, ca. 1505. De heilige Dimpna staat in een roze gewaad aan de oever van een rivier, omringd door haar metgezellen. Op de achtergrond ligt een stad met schepen en torens, terwijl een boot klaar ligt om te vertrekken. — Goossen Van der Weyden, *Dimpna en haar gezellen staan op het punt in te schepen*, ca. 1505

Goossen van der Weyden, De waardin van een herberg in Westerlo herkent de muntstukken van de spionnen, ca. 1505.
Een herbergierster in een roze jurk en wit schort staat aan een ronde tafel en bekijkt aandachtig enkele munten die haar worden aangereikt. Twee mannen, waarvan één met een speer, staan tegenover haar. Op de achtergrond ligt een herberg met opschrift en een groen landschap met bomen en figuren. — Goossen Van der Weyden, *De waardin van een herberg in Westerlo herkent* *de muntstukken van de spionnen*, ca. 1505

Goossen van der Weyden, De spionnen brengen de koning het nieuws over Dimpna’s schuiloord, ca. 1505.
Een bebaarde koning in een rijk versierde mantel staat bij een stadspoort en luistert aandachtig naar een man die zijn rode hoofddeksel afneemt en hem aanspreekt. Achter hen staan hovelingen in kleurrijke kledij. Op de achtergrond ontvouwt zich een heuvelachtig landschap met ruiters te paard en een versterkte stad. — Goossen Van der Weyden, *De spionnen brengen de koning het nieuws over Dimpna’s schuiloord*, ca. 1505

Goossen van der Weyden, De sarcofagen met de lichamen van Dimpna en Gerebernus worden gevonden, ca. 1505.
Een groep mannen knielt in gebed rond een open graf met twee sarcofagen. Hun aandacht is volledig gericht op de ontdekking. Boven hen zweven engelen met gevouwen handen, terwijl op de achtergrond een glooiend landschap met een kerk en dorpshuizen te zien is. De scène ademt stilte, eerbied en verwondering. — Goossen Van der Weyden, *De sarcofagen met de lichamen van Dimpna en Gerebernus worden gevonden*, ca. 1505

Goossen van der Weyden, De translatie van het lichaam van Dimpna naar Geel, ca. 1505.
Een plechtige processie trekt langs een kerk. Geestelijken en leken begeleiden het lichaam van de heilige Dimpna, vervoerd op een kar. Banieren met heiligenbeelden wapperen voorop, terwijl omstanders toekijken. De scène benadrukt het ceremoniële karakter en het collectieve eerbetoon aan de heilige. — Goossen Van der Weyden, *De translatie van het lichaam van Dimpna naar Geel*, ca. 1505

Meer weten? Bestel het Zot van Dimpna boek!

Bestel boek

Maerten De Vos – De allegorie van de zeven vrije kunsten

Met Koen Fillet en Hildegard Van de Velde, conservator van het Museum Snijders&Rockoxhuis.

Nog nooit gehoord van Maerten De Vos (1532-1603)? In het zestiende-eeuwse Antwerpen mocht hij dan wel een superster geweest zijn; vandaag is zijn roem een pak minder dan die van bijvoorbeeld Peter Paul Rubens. In deze aflevering laat Hildegard Van de Velde, conservator van het Museum Snijders&Rockoxhuis, je kennis maken met deze getalenteerde superster en gidst ze je doorheen zijn meesterwerk De allegorie van de zeven vrije kunsten.

Maerten De Vos De allegorie van de zeven vrije kunsten met vrouwelijke personificaties die muziek geometrie astronomie en retorica verbeelden rond een centrale figuur in een weelderig renaissance decor — Maerten De Vos, *De allegorie van de zeven vrije kunsten,* ca. 1560-90

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!

Bestel Phoebus Focus

Michaelina Wautier – Studie van een jonge vrouw

Met Koen Fillet, Katrijn Van Bragt (Collection Consultant) en Sven Van Dorst (Hoofdrestaurator) van The Phoebus Foundation

De Studie van een jonge vrouw (ca. 1649-1659) van de Brusselse kunstenares Michaelina Wautier lijkt op het eerste gezicht een gewone studie. Niets is minder waar! Een blik in detail en achter de verflagen onthult grote geheimen van deze vergeten belangrijke kunstenares. Niet alleen haar markante leven zelf maar ook het intrigerende werk roept veel vragen op. Wie is de afgebeelde vrouw? Hoe kwam het werk tot stand en wat was de functie ervan? Dankzij recent materiaaltechnisch onderzoek is het mogelijk de schilderes aan het werk te zien.

In deze tweede aflevering van Phoebus Focus nemen Katrijn Van Bragt en Sven Van Dorst je mee achter de verflagen van Studie van een jonge vrouw en ontdek je de geheimen van een van de meest bijzondere kunstenaressen.

Michaelina Wautier, Studie van een jonge vrouw, ca. 1649–1659.
Een jonge vrouw is half in profiel weergegeven en kijkt aandachtig opzij. Haar losse haar en eenvoudige kleding geven het beeld een intiem, bijna ongedwongen karakter. Het zachte licht en de levendige huidtinten benadrukken Wautiers scherpe observatie en haar gevoel voor menselijke aanwezigheid. — Michaelina Wautier, *Studie van een jonge vrouw,* ca. 1649-59

Michaelina Wautier, Studie van een jonge vrouw, ca. 1649–1659.
MA-XRF-scan (element kwik, Hg), 180° gedraaid. De scan maakt het gebruik en de verdeling van kwikhoudende pigmenten zichtbaar en onthult onderliggende penseelvoering en compositiekeuzes die met het blote oog niet waarneembaar zijn. — *Studie van een jonge vrouw’ 180° gedraaid, MA-XRF-scan voor element kwik (Hg)*

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!

Bestel Phoebus Focus

Daniël Seghers – Bloemenvaas met rozen, narcissen en tulpen

Met Koen Fillet en Sven Van Dorst, hoofd restauratie bij het atelier van The Phoebus Foundation

In de zeventiende eeuw moet de jezuïet Daniël Seghers een soort popster zijn geweest. Hij werkte samen met Peter Paul Rubens, Cornelis Schut, Gonzales Coques en Erasmus II Quellinus. De hoogste adel schoof aan voor een bloemstuk van hem. Kijken naar zijn werk doet een wereld opengaan. Jaren van doorgedreven en verfrissend materiaaltechnisch onderzoek lichten de sluier tussen heden en verleden op. We kunnen letterlijk meekijken onder de verflagen, over de schouder van de kunstenaar.

In deze eerste aflevering van Phoebus Focus neemt Sven Van Dorst je mee doorheen de wondere bloemenwereld van Daniël Seghers.

Daniël Seghers, Bloemenvaas met rozen, narcissen en tulpen, ca. 1630–1640.
Een zorgvuldig geordend boeket in een glazen vaas, waarin tulpen, rozen en narcissen in volle bloei samenkomen. De diepe, donkere achtergrond versterkt het kleurenspel en laat elk bloemblad scherp aftekenen. Een stilleven dat zowel botanische precisie als verstilde schoonheid ademt. — Daniël Seghers, *Bloemenvaas met rozen, narcissen en tulpen,* ca. 1630-40

Meer weten? Bestel de bijhorende Phoebus Focus publicatie!

Bestel Phoebus Focus